مسايل كابل - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٦٩ - درباره يك آيه شريفه
قرآن هم مىفرمايد وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى (فتامل) إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ.
من از طرز تفكر شما سؤالكننده يا سؤالكنندگان عزيز اطلاعى ندارم ولى بعضيها اين سؤال را از اين زاويه طرح ميكنند كه ما مسلمانيم و دين ما حق است و غربيها كافرند و از خدا بدور، وانگهى تعجب ميكنند كه چرا دوستان خدا عقبمانده و مغلوب شدهاند و دشمنان خدا ترقى نموده و بر ما غالب گرديدهاند در حاليكه همه كارها به اراده خداوند است. چون اين پندار تا حدى عموميت دارد لذا مناسب است كه بگويم اين پندار غلط است و حتى ممكن ضررهائى هم داشته باشد و ما بايد ذهن مردم مسلمان را بيدار سازيم كه خداوند هرگز چنين وعدهاى را نداده است كه هر كس مسلمان و ملتزم به دين حق شد او را در دنيا كامياب نموده سرورى ميدهد چه تلاش بكند و چه نكند و هر كس كافر شد او را در دنيا مانند آخرت، بدبخت و مغلوب مىسازد چه سعى و تلاش بكند چه نكند.
من ميگويم سنت خداوند بر اين جارى شده كه در دنيا هر كس زحمت كشيد و تلاش نمود بجائى ميرسد چه مسلمان و چه كافر و هر كس تنبلى و بيعارى نمود عقب مىماند چه مسلمان و چه كافر و انسان بايد در چهار چوب اسباب و عوامل طبيعى اقدام كند كه راهى جز ان وجود ندارد و البته كه مسلمانان از نظر تشريعى بهرحال بخدا نزديكاند ولى نبايد تشريع و تكوينرا با هم اشتباه نمود و خود را گمراه ساخت قرآن مىفرمايد: