مسايل كابل - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٦٠ - ٦ - تقيه براى اتحاد و دوستى
حقيقيه مانعة الخلو و مانعة الجمع ميباشد يعنى ممكن نيست مفهومى متصف بيكى از عنواين سهگانه نباشد، چنانچه ممكن نيست مفهومى مصداق دو عنوان از عناوين مذكور باشد.
نميشود مفهومى را پيدا كنيد كه يا واجب الوجود و يا ممتنع الوجود و يا ممكن الوجود نباشد.
و نميشود كه مفهومى هم ممكن الوجود و هم واجب الوجود (مثلا) باشد، هر مفهوم يك عنوان دارد.
و نميشود يك مفهوم از يك حالت بحالت ديگر منقلب شود، مثلا ممكن الوجود، واجب الوجود و يا ممتنع الوجود شود وقتى اين مقدمه روشن و قطعى را فهميديد ميگوئيم واجب الوجود محال نيست و دليلى بر استحاله وجود او قائم نشده است پس حتما بالفعل وجود دارد!
اين برهان قطعى و مختصر وجود واجب الوجود را ثابت مىسازد.
ممكن است در ذهن بعضى از دانشمندان دو سؤال بوجود ايد كه براى توضيح برهان فوق ان دو سؤال و جواب انه را ذيلا تقديم ميداريم.
١- محال نبودن يك موجود دليل بر وقوع ان نمىشود خيلى از چيزها محال نيست ولى هرگز واقع نشده است (ز عشق تا بصبورى هزار فرسنگ است)
ولى اين سؤال از عدم دقت در گفتار بالا صورت گرفته، ما گفتيم كه عناوين سهگانه فوق مقابل همديگراند واجب الوجوداگر محال نباشد واجب الوجود است و نه ممكن الوجود، و اينكه امكان و وقوع با هم ربطى ندارد تنها در