بالحمیر و الكلاب! و الله لقد رأیت رسول الله ـ صلى الله علیه و سلم ـ یصلّى و إنّى على السریر بینه و بین القبلة مضطجعة، فتبدو لی الحاجة، فأكره أن أجلس فأوذی رسول الله ـ صلى الله علیه و سلم ـ ، فانسل من عند رجلیه؛[١]

به عایشه خبر رسید که ابو هریره می‌گوید: «زن ]اگر جلوی نمازگذار باشد[، نماز را باطل می‌کند». عایشه گفت: رسول خدا نماز می‌خواند و پاهایم جلوی او یا در مقابل وی بود. آنها را کنار می‌زد و من هم ]فقط[پاهایم را جمع می‌کردم.

و باز نقل شده است که نزد عایشه گفته شد که «سه چیز، نماز را برهم می‌زند: سگ، الاغ و زن». عایشه گفت: ما را به خران و سگان، تشبیه کردید! به خدا سوگند که خودم دیدم رسول خدا٦ نماز می‌خواند و من بر تخت میان او و قبله خوابیده بودم. برایم کاری پیش می‌آمد و نمی‌خواستم بنشینم و پیامبر را ناراحت کنم ]این بود که[ از جلوی پاهایش خود را می‌کشیدم. ]يعنی خمیده یا درازکش، رد می‌شدم[.

٥. محمد بن یعقوب، عن محمد بن یحیى، عن أحمد بن محمد، عن علی بن الحكم، عن علی بن أبی حمزة، عن أبی بصیر قال: سمعت أبا عبد الله٧ یقول: خطب رسول الله٦ النساء، فقال: «یا معاشر النساء! تصدقن و لو من حلیكن و لو بتمرة و لو بشق تمرة؛ فإن أكثركن حطب جهنم، إن كن تكثرن اللعن و تكفرن العشیرة». فقالت امرأة من بنی سلیم لها عقل :
یا رسول الله! أ لیس نحن الأمهات؟!

امام صادق٧ فرمود: «رسول خدا برای زنان، خطابه ایراد کرد و فرمود: «ای گروه زنان، صدقه دهید، هر چند از زیورتان، و هر چند با یک خرما یا نیم خرما؛ چرا که بیشتر شما هیزم جهنم هستید. بسیار لعن می‌کنید و خویشان را نادیده می‌انگارید». زنی عاقل از بنی سلیم گفت: مگر ما مادران نیستیم؟!...».

چهار. در دروۀ معاصر، اولین کسانی که در نقد و بررسی احادیث مربوط به زنان، اثری تدوین کردند، زنان بودند. به این موارد بنگرید:

- زن از دیدگاه نهج البلاغه، فاطمه علایی رحمانی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی،

-المراة فی نهج البلاغة، دکتر نجوی صالح الجواد، لندن: معهد الدراسات العربیة والاسلامیة، ١٩٩٩م / ١٤١٩ق.

حال اگر بپذیریم که تفاوت‌های جنسیتی، خواه فرهنگی باشند و خواه ذاتی، تأثیری هر چند اندک در تعامل با حدیث دارند، این پرسش‌ها ‌باید مورد پژوهش قرار گیرند:

١. حدود تأثیرگذاری جنسیت بر تعامل با حدیث چیست؟

٢. آیا می‌توان این تأثیرگذاری را از میان برداشت؟

٣. آیا این تأثیرگذاری، قابل کنترل و اندازه‌گیری است؟

[١]. همان، ص ١٦٩ – ١٧٠.