شامل خطوراتى هست كه اختيارى آدمى نيست و شيخ طبرسى گفته است كه جمعى گفته‌اند كه اين آيه منسوخ است بقول حقتعالى‌ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها و در اين باب حديث ضعيفى نقل كرده‌اند و اين سخن صحيح نيست زيرا كه تكليف امرى كه در وسع و طاقت آدمى نباشد جايز نيست و قبيح است عقلا پس چون ميتواند بود كه حقتعالى تكليف كند و بعد از آن نسخ كند پس بايد كه مراد از آيه چيزى باشد كه امر و نهى بآن متعلق تواند شد از اعتقادات و ارادات و امورى چند كه از ما مستور است و اما آنچه داخل در تكليف نيست از وسوسه‌ها كه بى‌اختيار آدمى خطور ميكند داخل در آيه نيست بدليل عقل و بگفته حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله و سلّم كه عفو كرده‌اند از اين امت از آنچه فراموش كنند و از آنچه در خواطرها بگذرانند پس گفته است آنچه در خواطر خطور ميكند از معاصى خدا بر آن مؤاخذه نميكند و مؤاخذه ميكند بر آنچه عزم ميكند آدمى بر آن و عقد قلب خود بر آن ميكند با آنكه ميتواند خود را از آن نگاهدارد پس آن از جمله افعال قلبى است و خدا جزا ميدهد او را بر آن چنانكه جزا ميدهد بر افعال جوارح اما جزاى عزم را ميدهد نه جزاى فعل آن معصيت را كه هنوز نكرده است بخلاف عزم بر طاعت كه حقتعالى بر آن عزم جزاى اصل طاعت را ميدهد همچنانكه در اخبار آمده كه كسى كه انتظار نماز ميكشد در نماز است يعنى ثواب نماز دارد مادام كه انتظار ميكشد و اين از لطايف نعمات خداست بر بندگان تمام شد كلام شيخ طبرسى و از جمله آياتى كه دلالت دارد بر مؤاخذه بر افعال قلوب قول حقتعالى است‌ وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا يعنى پيروى مكن چيزى را كه علم بآن ندارى بدرستى كه گوش و چشم و دل همه اينها سؤال كرده ميشوند و باز فرموده است كتمان نكنيد گواهى را و هر كه كتمان كند آن را گناهكار است دل او باز فرموده است مؤاخذه نميكند شما را خدا بسوگندهاى لغو كه بر زبان شما جارى شود و ليكن مؤاخذه ميكند شما را بر آنچه عقد دل بر آن كرده‌ايد و در جاى ديگر فرموده است و ليكن مؤاخذه ميكند شما را بآنچه كسب كرده است دلهاى شما پس از اين آيات و امثال اينها معلوم ميشود كه بر فعل دل‌ها مؤاخذه ميباشد و باز فرموده است‌ وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ‌ و تقوى را نسبت بدل داده است و از حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله روايت كرده‌اند كه اشاره بدل نمود و فرمود تقوى و پرهيزكارى در اينجا است و حقتعالى تهديد فرموده است آنها را كه دوست ميدارند امور قبيحه فاش گردد در مؤمنان و محبت كار دل است و ايضا كفر و شرك و حسد و بغض و كينه و امثال اينها كه وعيد عذاب و عقاب‌