حق اليقين - علامه مجلسى - الصفحة ٤٧٠ - فصل چهاردهم در حقيت و حقيقت بهشت و دوزخ است
و ايمان بياورد بمعراج و سؤال قبر و حوض و شفاعت و خلق بهشت و جهنم و صراط و ميزان و بعث و نشور و جزا و حساب او مؤمن است حقا و از شيعه ما اهل بيت است و ابن بابويه گفته است كه اعتقاد ما در بهشت و آتش آنست كه مخلوق شدهاند و رسول خدا داخل بهشت شد و جهنم را ديد در شب معراج و اعتقاد ما آنست كه بيرون نميرود احدى از دنيا تا مكان خود را در بهشت يا جهنم ببيند و مؤمن از دنيا نميرود تا آنكه دنيا را در نظر او جلوه دهند بهتر از آنكه ديده بوده است و مكان او را در آخرت باو بنمايند پس او را مخير ميكنند و او اختيار آخرت ميكند پس در آن وقت قبض روح او را ميكنند و اما جنت آدم پس آن باغى است از باغهاى دنيا كه آفتاب در آن طلوع و غروب ميكند و جنت خلد نبود و اگر جنت خلد بود هرگز از آن بيرون نمىآمد و مكان بهشت بايد دانست كه در جهت آسمانست و مشهور آنست كه در بالاى آسمان هفتم است و در آيه كريمه وارد شده است كه عرض بهشت مثل عرض آسمان است و زمين و خلافست در معنى آن بعضى گفتهاند كه يعنى اگر آسمانها و زمين را پهلوى يكديگر بگذارند وسعت بهشت مثل وسعت همه آنها است و بعضى گفتهاند كه آسمانها و زمينها را طبقه طبقه بكنند كه هر يك از اين طبقهها سطحى باشد مؤلف از اجزاء لا يتجزى و بعضى را ببعضى وصل كنند كه يك سطح شود هرآينه مثل عرض بهشت خواهد بود و بعضى گفتهاند از براى هر شخصى اين قدر خواهد بود و بر هر تقدير اعتراض كردهاند كه هرگاه عرضش مثل عرض آسمان و زمين باشد چگونه در آسمان ميگنجد و جواب گفتهاند كه ما ميگوئيم كه بالاى آسمان هفتگانه است پس ميتواند بود كه بزرگتر از آسمان باشد چنانچه در احاديث وارده شده است در وصف بهشت كه سقف آن عرش رحمان است و روايت كردهاند كه رسول هرقل پادشاه روم از حضرت رسول پرسيد كه تو دعوت ميكنى بسوى بهشتى كه عرضش آسمانها و زمين است پس جهنم در كجا است حضرت فرمود سبحان اللّه روز كه آمد شب در كجاست پس در معنى اين حديث گفتهاند كه همچنانكه شب و روز مقابل يكديگرند و چون روز در جهت اعلى باشد شب در جهت اسفل است همچنين بهشت در فوق سماواتست و دوزخ تحت ارضين است و عامه روايت كردهاند كه از انس بن مالك پرسيدند كه بهشت در زمين است يا در آسمان گفت كدام آسمان و زمين گنجايش بهشت دارد گفتند پس كجا است گفت بالاى آسمان هفتگانه است در زير عرش و اگر گويند كه هرگاه بهشت در بالاى آسمانها باشد و جهنم در زير هفت طبقه زمين چگونه صراط را بر جهنم ميگذارند و از آن عبور ميكنند بسوى بهشت جواب گوئيم كه تفكر در اينها ضرور نيست بلكه مجوز نيست بلكه ايمان اجمالى بآنچه انبياء