تكذيب ما كرده است و از ولايت ما خبر ندارد و مخلد در جهنم خواهد بود حق تعالى فرموده است‌ هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي يُكَذِّبُ بِهَا الْمُجْرِمُونَ يَطُوفُونَ بَيْنَها وَ بَيْنَ حَمِيمٍ‌ آن يعنى اينست آن جهنمى كه تكذيب مينمايند بآن مجرمون ميگردند ميان آتش و ميان حميم كه در حرارت بنهايت رسيده است گاه بآتش ميسوزند و گاه حميم در حلق ايشان ميكنند و رسول خدا فرمود كه چون مرا بآسمان بردند جبرئيل دست مرا گرفت و داخل بهشت كرد و از رطب بهشت بمن داد و خوردم پس آن نطفه شد در صلب من چون بزمين آمدم با خديجه مواقعه كردم حامله شد بفاطمه (ع) در حسن و نيكى صفات و اخلاق حوريه است و بظاهر انسيه است هرگاه مشتاق بوى بهشت ميشوم دخترم فاطمه را ميبويم و على بن ابراهيم روايت كرده است كه دليل بر اينكه بهشت و دوزخ مخلوق شده‌اند آنست كه حقتعالى ميفرمايد عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى‌ يعنى نزد سدرة المنتهى جنتى است كه مأواى مؤمنان است و سدرة المنتهى در آسمان هفتم است پس بهشت نيز در آنها است و دليل بر آنكه بهشت‌ها در آسمان است آنست كه در حق كفار فرموده است كه گشوده نميشود از براى ايشان درهاى آسمان و داخل بهشت نميشوند و دليل بر آنكه آتش جهنم در زمين است آنست كه فرموده است بحق پروردگار تو البته حشر ميكنم ايشان را و شياطين را پس حاضر ميكنم ايشان را بدور جهنم بدو زانو در آمده و معنى حول جهنم دريائى است كه محيط است بدنيا همه آتش خواهد شد چنانچه فرموده است‌ وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ‌ و فرموده است‌ وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا يعنى در زمين ميگذاريم ايشان را در وقتى كه آتش شود.

و در خصال از ابن عباس روايت كرده است كه دو يهودى آمدند از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام سؤال كردند از جمله آنها اين بود كه پرسيدند كه بهشت در كجا است و جهنم در كجا است فرمود بهشت در آسمان است و جهنم در زمين است پرسيدند كه سبعه چيست فرمود كه هفت در جهنم است كه موافق يكديگرند پرسيدند كه ثمانيه كدام است فرمود كه هشت در بهشت است و در رجال كشى بسند معتبر از محمد بن عيسى قمى روايت كرده است كه بحضرت امام رضا عليه السّلام عرش كردم كه يونس ميگويد كه بهشت هنوز مخلوق نشده است فرمود دروغ ميگويد پس كجا بود بهشت آدم باز همين مضمون را بسند ديگر از آن حضرت روايت كرده است و ابن بابويه در كتاب صفات الشيعة از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه شيعه ما نيست كسى كه جهار چيز را انكار كند معراج رسول اللّه و سؤال قبر و خلق بهشت و دوزخ و شفاعت و از حضرت امام رضا عليه السّلام روايت كرده است كه كسى كه اقرار كند برجعت و متعه و حج تمتع‌

حق اليقين ٤٧٠ فصل چهاردهم در حقيت و حقيقت بهشت و دوزخ است - ..... ص : ٤٦٦