پرسشها و پاسخها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٦٩ - آيا خشونت جايگاهى در اسلام دارد؟ و آيا جهاد، اجراى حدود و مراتب بالاى امر به معروف و نهى از منكر از مصاديق خشونت مذموم هستند؟
در كاربردهاى قرآنى نيز دو واژه غلظت و شدّت ـ همان گونه كه مفسّرين گفتهاند ـ به معناى لغوى خود به كار رفتهاند. به عنوان نمونه، در آيه ٧٣ از سوره توبه و آيه ٩ از سوره تحريم آمده است:
«يَا أَيُّهَا النَّبِىُّ جهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ...»؛ اى پيامبر! با كافران و منافقان جهاد كن، و بر آنها سخت بگير! (و در مورد آنها خشونت به كار ببر!)
و يا در آيه ١٢٣ از سوره توبه آمده است:
«... وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً...»؛ آنها (كافران) بايد در شما شدّت و خشونت (و قدرت) احساس كنند.
همچنين در آيه ٢٩ از سوره فتح آمده است:
«مَحَمَّدٌ رَسُولُ اللّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ، رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ...»؛ محمد(صلى الله عليه وآله)فرستاده خداست و كسانى كه با او هستند در برابر كفّار سخت و شديد و در ميان خود مهرباناند.
اين آيات و آيات مشابه آنها همگى گوياى جنبه قهرآميز احكام اسلامىاند، كه در جاى خود و با شرايط تعيين شده از سوى شرع مقدّس به اجراء در مىآيند.
بنابراين، گرچه اسلام دين رحمت و عطوفت و خداوند متعال ارحمالرّاحمين است و اصل اوّلى در اسلام بر رأفت و مهربانى است، امّا اين هيچ گاه به معناى نفى هر گونه برخورد قاطع و اعمال خشونت و شدّت در موضع خود نيست. به همين دليل سخن كسانى كه اسلام را نافى هر گونه غلظت و اعمال خشونت ـ اگر چه به جا و به دستور خود خداى متعال باشد ـ معرّفى مىكنند، فاقد پشتوانه قرآنى و اسلامى است.
قرآن كريم مىفرمايد: پيامبر(صلى الله عليه وآله) و مؤمنان در برابر كفّار شدّت و صلابت به خرج مىدهند و هرگز در مقابل كسانى كه به مرزهاى عقيدتى مسلمانان تعرّض مىكنند نرمى نشان نمىدهند. هر چند در ميان خودىها يعنى كسانى كه اصول و ارزشهاى اسلامى را به رسميّت مىشناسند، با عطوفت و مهربانى رفتار مىكنند.
بنابراين، شدّت به خرج دادن در برابر كسانى كه حريم اسلام و احكام تابناك آن را مىشكنند، يا جان و مال و آبروى مسلمانان را به مخاطره مىافكنند، نه تنها از مصاديق خشونت منفى نيست؛ بلكه از ويژگىهاى پيامبر(صلى الله عليه وآله) و مؤمنان راستين است. در حقيقت اين