پاسخ: اعتقاد به صراط‌هاى مستقيم بر حسب تفسير پلوراليسم به وجود حقايق متعدّد و مختلف در مسأله واحد، همان گونه كه در پاسخ به پرسش قبلى اشاره كرديم، به هيچ وجه قابل قبول نيست.

اما بر طبق تفسير پلوراليسم به وجود حقيقت واحد و عدم دسترسى بشر به آن، در اين فرض هم اعتقاد به صراطهاى مستقيم بصورت كلّى باطل است، لكن فقط در محدوده‌اى بسيار جزئى مى‌توان آنرا پذيرفت؛ همان كه مفسّران در كتاب‌هاى خود از آن به «سبُل» تعبير كرده‌اند و نه «صراط‌ها». «صراط» يعنى يك بزرگراه اصلى كه يكى بيشتر نيست و با يقينيات اثبات مى‌شود. در مواردى راه‌هاى فرعى‌اى وجود دارند كه ممكن است در آنها انحرافاتى پيش بيايد كه به اصل دين لطمه‌اى نمى‌زنند ولى پذيرفتن اين راه‌ها به معناى متعدد بودن «صراط مستقيم» نيست. لذا خداوند در قرآن «صراط» را واحد در نظر گرفته است و «سُبل» را متعدد؛ مى‌فرمايد: «وَاِنَّ هَذَا صِرَاطِى مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَلاَتَتَّبِعُوا السُبُل[١]؛ اين است راه راست من از آن پيروى كنيد و از راه‌هاى ديگر متابعت ننماييد.» البّته در متنِ «صراط مستقيم» و در كنارِ آن هم سبُل متعددّى وجود دارد كه قابل قبول‌اند؛ مثلا خداوند مى‌فرمايد: «اَلَّذيِنَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا[٢]؛ كسانى كه در راه ما كوشش مى‌كنند ما آنان را به راه‌هاى خويش هدايت مى‌كنيم.» در اين آيه «سبُل» قابل قبول دانسته شده‌اند كه به منزله خطوطى در بزرگراهِ صراط مستقيم بشمار مى‌روند.

انگيزه طرح تفكر پلوراليسم دينى در جامعه ما

انگيزه طرح تفكر پلوراليسم دينى در جامعه ما چيست؟

پاسخ: چندى است كه در مطبوعات و نشريات و سخنرانى‌ها از سوى بعضى افراد مشكوك، تفكر پلوراليسم در باب اديان ترويج مى‌شود و تأكيد مى‌گردد كه اسلام خوبيهايى دارد و مسيحيت و ساير اديان و آيين‌ها نيز خوبيهايى دارند؛ و بايد با ديده احترام و رأفت و تسامح به عقايد ديگران نگاه كرد و همانطور كه دوست داريم ديگران به عقيده ما احترام بگذارند و آنها

[١] انعام/ ١٥٣. [٢] عنكبوت/ ٦٩.