به اتفاق نظر مسلمانان مشروعيت حكومت رسول الله(صلى الله عليه وآله) از سوى خداى متعال بوده است؛ يعنى خدا حق حكومت را به ايشان عطا فرمود و رأى و نظر مردم هيچ نقشى در مشروعيت حكومت آن حضرت نداشت. ولى در تحقق حكومت پيامبر(صلى الله عليه وآله) نقش اساسى از آنِ مردم بوده؛ يعنى آن حضرت با يك نيروى قهرى حكومت خويش را بر مردم تحميل نكرد، بلكه خود مسلمانان از جان و دل با پيامبر بيعت كرده، با رغبت حكومت نبوى را پذيرا شدند. كمكهاى بى‌دريغ مردم بود كه باعث تحكيم پايه‌هاى حكومت پيامبر گشت.

در مورد مشروعيت حكومت امامان معصوم(عليهما السلام) ميان اهل تسنّن و شيعيان اختلاف نظر وجود دارد. اهل تسنن بر اين عقيده‌اند كه حكومت هر كس ـ بجز رسول الله(صلى الله عليه وآله) ـ با رأى مردم و بيعت آنان مشروعيت مى‌يابد. آنها معتقدند اگر مردم با حضرت على(عليه السلام)بيعت نكرده بودند، حكومت آن حضرت نامشروع بود. ولى شيعيان معتقدند مشروعيت حكومت ائمه معصومين(عليهما السلام) با نصب الهى است، يعنى خداى متعال است كه حق حكومت را به امامان معصوم(عليهم السلام)واگذار كرده است، و پيامبر اكرم نقش مبلّغ را در اين زمينه داشته‌اند. ولى در تحقق بخشيدن به حكومت ائمه(عليهم السلام) بيعت و همراهى مردم نقش اساسى داشته است، از اين رو على(عليه السلام)با اينكه از سوى خدا به امامت و رهبرى جامعه منصوب شده بود و حكومت ايشان مشروعيت داشت ولى ٢٥ سال از دخالت در امور اجتماعى خوددارى كرد، زيرا مردم با ايشان بيعت نكرده بودند. ايشان با توسل به زور حكومت خويش را بر مردم تحميل نكرد. در مورد ديگر ائمه نيز همين سخن درست است.

حكومت اسلامى در عصر غيبت

درباره حكومت در زمان غيبت معصوم بايد گفت:

از آنجا كه در نظر اهل تسنن زمان حضور امام معصوم(عليه السلام)با زمان غيبت تفاوتى ندارد ـ زيرا آنها امامت بعد از پيامبر را آن‌گونه كه در شيعه مطرح است قبول ندارند ـ مشروعيت حكومت با رأى مردم است؛ يعنى سنّى‌ها معتقدند با رأى مستقيم مسلمانان يا تعيين خليفه