پرسشها و پاسخها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٢٣ - وظايف مجلس خبرگان

٢. جايگاه مجلس خبرگان چيست و وظايف آن كدام است؟

پس از پذيرش اصل «ولايت فقيه» بايد چگونگى تعيين رهبر و ولى فقيه را مشخص كرد. در اينجا وجود خبرگانِ رهبرشناس تحت عنوان مجلس خبرگان ضرورت پيدا مى‌كند.

روشن است كه در نظام حكومتى اسلام، مقام رهبرى از اهميت ويژه‌اى برخوردار است، بگونه‌اى كه اگر ولى فقيه در رأس حكومت اسلامى حضور نداشته باشد، صبغه اسلامى بودن حكومت از بين مى‌رود. پس خبرگان كه با تصميم خود و تعيين رهبر مانع از خلاء رهبرى مى‌گردند جايگاه والايى پيدا مى‌كنند.

توجه به اوضاع و احوال كشور اسلامى بعد از رحلت حضرت امام(قدس سره) و تعيين رهبرى حضرت آية‌الله خامنه‌اى در كمتر از بيست و چهار ساعت گواه صادقى بر اهميت و جايگاه خاص مجلس خبرگان در نظام اسلامى است.

وظايف مجلس خبرگان

وظيفه اصلى خبرگان، تعيين رهبر يا عزل وى است. يعنى اگر رهبرى به دليل كهولت سن يا حوادث ديگر، نتواند وظايف خود را بخوبى انجام دهد، يا به فراموشى مبتلا شود، يا اينكه صلاحيت اخلاقى خود را از دست بدهد، در اين صورت خبرگان بايد او را عزل كنند. البته اگر رهبر عدالت و تقوا يا ساير شرايط خود را از دست بدهد، خود به خود عزل مى‌شود، اما تشخيص اين مورد و اعلام آن به وسيله خبرگان است كه مقام رسمى مى‌باشد.

ديگر وظيفه خبرگان، نظارت بر كارهاى رهبر است تا كار به عزل وى كشيده نشود. مجلس خبرگان با تعيين «هيأت تحقيق» كارِ كنترل و نظارت را انجام مى‌دهد. حتى گاه ممكن است جريانى، تدريجاً واقع شود، از اين‌رو ، مى‌توان از نقطه‌اى شروع كرد كه احتمال وقوع خطا در آن هست؛ و مى‌توان راه خطا را بست. بنابراين هيأت تحقيق بر اساس قاعده «هرچه بعد از وقوع رفعش واجب است، قبل از وقوع، دفعش واجب است» از بروز اختلال در فعاليت‌هاى رهبرى جلوگيرى مى‌كند.

وظيفه ديگر مجلس خبرگان آن است كه با تشكيل كميسيونى به مطالعه دقيق و جدّى افرادى كه مى‌توانند ولايت مسلمين را بعهده بگيرند مى‌پردازد تا هميشه افرادى را كه شرائط تصدى ولايت را دارند شناسايى شده باشند و در صورتى كه رهبر از دنيا رفت و يا بخاطر