نپاشد، و آن اين است كه شوهر، همسر خود را تأديب بدنى كند؛ البتّه اين راه سوم، شرايط و حدودى دارد كه در كتاب‌هاى فقه آمده است؛ از جمله اين‌كه بدن، زخمى و سياه يا كبود نشود. به قول معروف، زدن با چوب نعناع يعنى سبك و خفيف باشد. اگر چنين زدنى مؤثّر افتاد و زن راه تمكين در پيش گرفت، چه بهتر و در اين صورت مرد، حقّ هيچ گونه بهانه‌جويى ديگرى را ندارد. در واقع، زدن زن (با چنين اوصافى) دواى آخرى است كه براى جلوگيرى از نابودى كانون خانواده تجويز مى‌شود.

اين آيه شريفه، يكى از بزرگ‌ترين دستاويزهاى دشمنان اسلام براى گمراه ساختن مسلمانان به ويژه جوانان و زنان شده است. زمانى طولانى در سرتاسر كشورهاى اسلامى و غيراسلامى با نوشتنِ داستان‌هاى كوتاه و بلند، نمايش‌نامه‌ها، فيلم‌نامه‌ها و با به روى صحنه يا پرده آوردنِ آن‌ها، مى‌كوشيدند اسلام را دينى معرّفى كنند كه مردان را به زدن، مجروح كردن، شكستن دست و پا و شكنجه دادن زنان تشويق كرده است و بدين وسيله، مردم را از اين دين بيزار كنند.

در ايران، زمان حكومت ضدّ اسلامى خاندان پهلوى، بسيارى از جوانان مسلمان بر اثر همين تبليغ‌هاى تحريف‌گرايانه كه بيش‌تر از سفارت‌خانه‌هاى كشورهاى كمونيستى نظير شوروى و چين نشأت مى‌گرفت، شور و غيرت دينى خود را از دست دادند و با سست شدن اعتقادهاى دينى‌شان، طعمه خوبى براى ماركسيسم و ديگر مكاتب مادّى شدند. از حق نگذريم و ناگفته نماند كه آن‌چه ميزان تأثير اين‌گونه تبليغ‌ها را صدچندان مى‌كند، همانا اعمال غير اسلامى خود ما مسلمان‌ها است. متأسّفانه هنوز هم در بسيارى از خانواده‌هاى مسلمان طبق آن‌چه معمول است (برخلاف موازين شرع) مرد انجام كارهايى را از زن مى‌خواهد كه دين هرگز برعهده زن ننهاده است و چه بسا وى را به سبب همين‌گونه كارها كتك مى‌زند و دشنام مى‌دهد. اگر ما مسلمانان، خودمان موازين شرعى را رعايت مى‌كرديم، دشمنان اسلام در زشت جلوه دادنِ اين دين عزيز و الاهى تا به اين حد موفق نمى‌بودند.

روشى كه قرآن پيشنهاد مى‌كند، واقع‌بينانه‌ترين، معقولانه‌ترين، منتج‌ترين و عادلانه‌ترين روش جلوگيرى از نشوز و طلاق است. چرا اين روش جايز نباشد؛ چنان‌كه مرد براى تربيت فرزند نيز حق دارد از همين شيوه سود جويد. در روايات آمده است كه اگر از فرزندتان عملى ناشايست سر زد، نخست با او قهر كنيد؛ امّا آن را طول ندهيد و زود با او آشتى كنيد و اگر راهِ به