پرسشها و پاسخها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٦٨ - آيا خشونت جايگاهى در اسلام دارد؟ و آيا جهاد، اجراى حدود و مراتب بالاى امر به معروف و نهى از منكر از مصاديق خشونت مذموم هستند؟
مىگيرد و در مواردى به هيچ وجه اعمال رأفت را در مورد مجرمين مجاز نمىداند:
«الزَّانِيةُ وَ الزَّانِى فَاجْلِدُوا كَلَّ وَاحِد مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَة وَ لاَ تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِى دِينِ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الاَْخِرِ...»[١]؛ هر يك از زن و مرد زناكار را صد تازيانه بزنيد؛ و نبايد رأفت (و محبّت كاذب) نسبت به آن دو شما را از اجراى حكم الهى مانع شود، اگر به خدا و روز جزا ايمان داريد!
البتّه ارتكاب خشونت و يا هر عمل ديگرى كه خارج از چارچوبه قانون باشد، خود نوعى جرم و مذموم مىباشد و در نظام اسلامى ما نيز كه قانون عبارت است از موازين اسلامى و قوانين موضوعه در چارچوبه اسلام، هر گونه تخلّفى از اين قانون جرم تلقّى مىشود.
بنابراين، چه در نظامهاى غير دينى و چه در نظام اسلامى، اِعمال خشونت در مواردى پذيرفته است و نمىتوان آن را به طور مطلق و بكلّى كنار گذارد، چرا كه در غير اين صورت امنيّت مالى، جانى و معنوى انسانها به خطر خواهد افتاد و مصالح كشور و حقوق شهروندان از بين خواهد رفت. به همين دليل خشونت خود به خود نه داراى ارزش مثبت است و نه داراى ارزش منفى، بلكه ارزشگذارى آن تابع شرايط و دلايل اِعمال آن مىباشد.
اينك جاى آن دارد كه ديدگاه قرآن را نيز در اين باره جويا شويم، تا دقيقتر و بهتر با ديدگاه اسلامى آشنا شويم:
در قرآن كريم واژه «خشونت» وجود ندارد، امّا به جاى آن دو كلمه ديگر؛ يعنى: «غلظت» و «شدّت» كه هر دو مترادف با خشونت هستند به كار رفتهاند.
واژه غلظت آن گونه كه اهل لغت گفتهاند، به معناى: خشونت، شدّت، درشت شدن، درشتى و تندخويى است و در مقابل رقّت به كار مىرود.[٢]
واژه شدّت نيز به معناى: غلظت، صلابت و سختى است، و در مقابل رقّت استعمال مىگردد.[٣]
و بالأخره واژه خشونت به معناى شدّت، درشتى و درشتخويى است و در مقابل نرمى به كار مىرود.[٤]
[١] نور / ٢. [٢] ر. ك: لسان العرب، تفسير كشّاف، مجمعالبيان، تفسير نمونه، فرهنگ معين، فرهنگ عميد. [٣] ر. ك: همان. [٤] ر. ك: لسان العرب، فرهنگ معين، فرهنگ عميد.