پندهاي الاهي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١١٧ - مفهوم ذكر و تأثير آن بر رفتار
مىشود، همان برداشت و مفهوم ذهنى را به سؤال كننده منتقل مىكنيم. اين شناخت حصولى، شدت و ضعف و مراتب دارد و گرچه مرتبه ضعيف آن نيز مىتواند در عمل و رفتار انسان مؤثر باشد، اما هرقدر اين معرفت و شناخت قوىتر و شفافتر باشد و ايمان مستند به آن از قوّت بيشترى برخوردار گردد، تأثير بيشترى در رفتار انسان دارد. اما شناخت و علم حضورى، معرفتى بدون واسطه است و در آن، عالِم، واقعيت معلوم را درك و شهود مىكند. از اين علم حضورى كه معرفتى است ممتاز و خطاناپذير، در برخى از گزارههاى دينى ما به رؤيت تعبير شده است. نظير آنچه در پاسخ امير مؤمنان(عليه السلام) به ذِعلب يمانى آمده است كه وقتى از حضرت پرسيد: آيا پروردگارت را ديدهاى؟ حضرت در پاسخ فرمود:
أَفَأَعْبُدُ مَا لاَ أَرَى؟ چگونه خدايى را كه نبينم عبادت كنم.
آنگاه وقتى ذِعلب درباره كيفيت مشاهده خداوند مىپرسد، حضرت در پاسخ مىفرمايند:
لاَ تُدْرِكُهُ الْعُيُونُ بِمُشَاهَدَةِ الْعِيَانِ وَلكِنْ تُدْرِكُهُ الْقُلُوبُ بِحَقَائِقِ الاِْيمَانِ؛[١] چشمها او را آشكارا درنيابند، اما دلها با حقايق ايمان راستين او را دريابند.
مفهوم ذكر و تأثير آن بر رفتار
وقتى ما به حقيقتى علم و شناخت داريم، تأثير اين شناخت بر رفتار ما در
[١] نهجالبلاغه (صبحى صالح)، خطبه ١٧٩.