پندهاي الاهي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٧٠ - ضرورت هوشيارى انسان در قبال حيله هاى نفس
روشن شد كه نفس از دو راه انسان را مىفريبد و باعث انحراف او مىگردد: يكى در زمينه شناخت كه باعث مىگردد ما به فهم صحيح دست نيابيم و حقايق را وارونه بفهميم، و ديگرى در زمينه رفتار كه باعث مىشود رفتار ما با اخلاص انجام نپذيرد و نيت ما با نيتهاى غير الاهى آميخته گردد و باعث تباهى عمل انسان و عدم پذيرش آن از سوى خداوند گردد، چه اين كه خداوند، عملى كه غير خدا نيز در آن شركت داده شده را نمىپذيرد. على بن سالم در روايتى نقل مىكند كه از امام صادق(عليه السلام) شنيدم كه فرمود:
قَالَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ: أَنَا خَيْرُ شَرِيك مَنْ أَشْرَكَ مَعِيَ غَيْرِي في عَمَلِهِ لَمْ أَقْبلْهُ إِلاَّ مَا كَانَ خَالِصاً؛[١] خداوند متعالى فرمود: من بهترين شريك هستم، كسى كه در عملش ديگرى را شريك من قرار دهد، عملش را نمىپذيرم (آن را واگذار به شريكم مىكنم)، مگر آن عملى كه تنها براى من انجام پذيرفته (كه مورد پذيرش من قرار مىگيرد).
پس چه در زمينه شناخت و چه رفتار، ما بايد به وارسى و آزمايش نفس خود بپردازيم؛ چون اين نفس از راههاى گوناگون انسان را مىفريبد و باعث مىشود كه شناخت و فهم ما در راستاى منافعمان شكل گيرد و در زمينه رفتار نيز، نيتهاى غير الاهى را در رفتار ما دخالت مىدهد. درست به دليل وجود مكرها و حيلههاى فراوانِ نفس است كه علماى اخلاق
[١] بحارالانوار، ج ٧، باب ٥٤، ص ٢٤٣، ح١٥.