پندهاي الاهي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٦٨ - ضرورت هوشيارى انسان در قبال حيله هاى نفس
علما و بزرگانى كه به مراتبى از اخلاص رسيده بودند، براى كشف حقايق و احكام دين، هواها و خواستههاى نفسانى خويش را كنترل و سختىها و محروميتهايى را بر خود هموار مىكردند تا بتوانند فهم درستى از دين و احكام آن داشته باشند و به هيچوجه به نفس خود اعتماد نمىكردند.
چنانكه گفته شد، متهم كردن نفس و كنترل كردن آن به مرحله شناخت دين منحصر نيست، بلكه پس از شناخت دين، در مقام عمل به دين نيز بايد مواظب نفس بود و كوشيد كه تكاليف را با اخلاص و قصد بندگى انجام داد تا در پرتو آن، انسان به سعادت و كمال برسد. نفس در مقام عمل به تكاليف الاهى و كارهاى نيك، بيشتر به انسان خيانت مىكند و به جاى قصد قربت و خالص قرار دادن عمل براى خدا، رفتار انسان را با رياكارى، شهرتطلبى، جاهطلبى و انگيزههاى فاسد ديگر آلوده مىسازد و در عين حال وانمود مىكند آن رفتار «خالصاً لوجه الله» انجام گرفته است. ممكن است افراد عادى و سطحىنگر به ناخالصى رفتار و انگيزههاى غير الاهىِ برخى افراد پى نبرند، اما كسانى كه در زمينه تهذيب نفس و خودسازى پيشرفت داشتهاند، مىدانند سهم خدا در آن رفتار بسيار اندك است و تظاهر به اخلاص و انجام عملى براى خدا، مانع فهم اين حقيقت نمىگردد كه آن رفتار بيشتر براى مردم و خودنمايى انجام پذيرد. ممكن است كسى كه كسب علم مىكند و در زمينههاى مختلف علوم متخصص مىگردد، وانمود كند براى خدا و براى گسترش علم و به ويژه افزون گشتن دانشوران علوم دينى به دانشآموزى پرداخته اما نيّتش مشوب به هواهاى نفسانى و وساوس شيطانى باشد.