بررسى تطبيقى جامعه اسلامى و جامعه مدنى - خطیبی کوشکک، محمد - الصفحة ٢٢
٤- ١- ٣. نفى عقلانيت ابزارى: «١» اسلام به عقل به عنوان ابزار صرف تأمين غرايز و خواهشهاى مادى بشر نمىنگرد، بلكه شأن و جايگاه عقل در نظر اسلام كنترل و هدايت اميال و خواهشهاى فرد است. البته از سوى ديگر خردگرايى به اين معنا كه عقل تنها و برترين منبع معرفتى انسان است، نيز در ديدگاه اسلام نادرست و غير قابل دفاع است، چرا كه وحى، الهام و شهود عرفانى هم از ديگر منابع مهم معرفتى آدمى است. «٢» ٢- ٣. رويكرد ايجابى بررسى دقيق و اساسى مبانى جامعه اسلامى با توجه به اركان حكومت اسلامى ميسر است. زيرا يكى از عرصههايى كه ويژگيها و مشخصات جامعه اسلامى را به خوبى نشان مىدهد، عرصه حكومت اسلامى است.
شايان ذكر است، همانطور كه ريشه تمامى عيوب و نواقص دموكراسى غربى از مبناى «انسان محورى» يا «اومانيزم» سرچشمه مىگيرد، تمامى اصول و مبانى متعالى جامعه اسلامى هم در «خدامحورى» اين نظام ريشه دارد. بنابراين، اگر در دموكراسى غربى رأى اكثريت تعيين كننده نهايى تمامى تصميمات و جهتبخش ضوابط حاكم بر آن جوامع است، در نظام مطلوب جامعه اسلامى، خداوند سبحان و احكام او تعيين كننده مسير قوانين و ضوابط حاكم بر تصميمگيرىهاست.
مهمترين اصول مردمسالارى جامعه اسلامى كه بر مبناى خدامحورى با استفاده از تعاليم آيات و روايات، قابل استنباطند عبارتاند از:
١- ٢- ٣. كنترل قانونگذارى: امروزه دموكراسى مطلق به گونهاى كه كاملًا رها باشد و هيچ كنترلى بر آن اعمال نگردد، نه تنها براى انديشمندان غربى در حوزه انديشه نظرى غير قابل پذيرش است، بلكه در واقعيت خارجى و حوزه عمل نيز چنين امرى وجود ندارد.
سؤال مهم اين است كه عامل اين نظارت و محدوديت كيست؟