دانشنامه امام حسن علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٩٦ - شرایط پذیرش صلح
شرایط پذیرش صلح
پس از روشن شدن بیوفایی کوفیان و یاران امام حسن علیهالسلام، و
پیشنهاد صلح معاویه به آن حضرت، امام علیهالسلام به معاویه نامهای نوشت
جهت پذیرش صلح با شرایطی که امام در نظر داشت. معاویه با دیدن نامهی امام
حسن علیهالسلام کاغذی سفید ولی امضاء و مهر شده فرستاد و نوشت که هر شرطی
میخواهی در آن بنویس من میپذیرم.
و نیز زهری میگوید: وقتی آن نامهی
سفید که آخرین سطر آن را معاویه امضاء کرده بود و برای امام حسن
علیهالسلام فرستاد و پیشنهاد کرد که؛ برای صلح هر شرطی که خواستی، خودت
بنویس. آن حضرت شرایط را نوشت و پس از نوشتن شرائط خطاب به معاویه فرمود:
قال علیهالسلام:
ان
أعطیتنی هذا فانی سامع مطیع و علیک أن تفی به... فقال الحسن علیهالسلام، و
أنا قد اشترطت علیک حین جاءنی سجلک و أعطیتنی العهد علی الوفاء بما فیه.
[١] .
امام حسن علیهالسلام فرمود:
(اگر این شرط را که نوشتم برایم
تعهد کنی، من شنوای مطیع خواهم بود و تو را لازم است که بدان وفا کنی...
«در این بین گویا پس از رسیدن معاویه به کوفه و تسلیم یاران امام حسن
علیهالسلام معاویه نامهی قبلی امام را ملاک قرار داد و ادعا کرد که من به
همان نامهی اول عمل میکنم و از عمل به مواد عهدنامهای که امضای معاویه
در آن بود، خودداری کرد. لذا حضرت امام حسن علیهالسلام فرمود: من نیز شرط
کردم با تو وقتی امضای تو آمد و تعهد به من دادی، بدانچه که در آن است وفا
کنی من شرایط را نوشتم که با توجه به امضای خود در پای ورقهی سفید، اکنون
باید به آن عمل کنی.)
این سخن حضرت در واقع اعتراض به معاویه بود که عهدنامه را برداشت و از دادن آن امتناع میکرد.
(١) ١- تاریخ دمشق (ترجمهی امام حسن علیهالسلام)، ص ١٨٦، ح ٣١١.
٢- تاریخ طبری، ج ٣، ص ١٦٧.
٣- مسند الامام المجتبی علیهالسلام، ص ٣٥٣، ح ٣٥.
٤- نهایة الأرب، ج ٧، ص ١٣.