در کتاب «خرائج» و دیگر کتابها روایت شده است:
روزی امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در «رحبه» بود. مردی برخاست و گفت: من از رعیت و اهل شهرهای تو هستم.
حضرت علی علیه‌السلام فرمود: تو از رعیت من و از اهالی شهرهای من نیستی، در واقع پادشاه روم تو را به سوی معاویه فرستاده تا پرسشهایی از او بنمایی، ولی معاویه از پاسخ آنها ناتوان شده و تو را به سوی من فرستاده است. آن مرد عرض کرد: راست فرمودی ای امیرمؤمنان؛ معاویه مرا مخفیانه فرستاده؛ ولی تو از آن آگاه شدی در صورتی که جز خدا از این راز آگاه نبود.
امیرمؤمنان علی علیه‌السلام فرمود: از هر کدام از این دو فرزندم که می‌خواهی مشکلت را بپرس.
آن مرد گفت: از این آقازاده‌ای که دارای موهای زیبا و زیاد است، می‌پرسم، منظورش امام حسن علیه‌السلام بود.
در این هنگام امام حسن علیه‌السلام متوجه آن مرد شد و فرمود:
جئت لتسأل: کم بین الحق و الباطل؟ و کم بین السماء و الأرض؟ و کم بین المشرق و المغرب؟ و ما قوس قزح؟ و ما المؤنث؟ و ما عشرة أشیاء بعضها أشد من بعض؟.
تو آمدی تا بپرسی:
١- میان حق و باطل چقدر فاصله است؟
٢- مسافت میان آسمان و زمین چقدر است؟
٣- فاصله بین مشرق و مغرب زمین چقدر است؟
٤- قوس قزح چیست؟
٥- مؤنث چیست؟
٦- آن ده چیزی که برخی از دیگر سخت‌تر است، کدام است؟
آن مرد گفت: آری (چنین است).
امام حسن علیه‌السلام فرمود: آری؛ (١) میان حق و باطل به اندازه‌ی چهار انگشت فاصله است، چرا که هر چیزی را که با چشمت ببینی حق است و آنچه با گوش خود بشنوی در مواقع زیادی باطل است.
(٢) فاصله میان آسمان و زمین به اندازه‌ی نفرین شخص ستمدیده است و آن مقدار که چشم می‌نگرد.
(٣) مسافت میان مشرق و مغرب زمین، یک روز راه آفتاب است.
(٤) قزح، اسم شیطان است، نگو: قوس قزح، چرا که آن قوس، قوس خدایی است و همان علامت فراوانی (نعمتها) و امان از برای ساکنان زمین از غرق شدن است.
(٥) خنثی [١] ، کسی است که معلوم نشود زن است یا مرد؟! باید در حالات وی دقت کرد و اگر او مرد باشد محتلم می‌شود، و اگر زن باشد حائض شده و پستانهایش ظاهر می‌گردد، اگر از این طریق جنسیت او معلوم نشد، موقع ادرار کردن معلوم می‌شود که اگر ادرارش جهش داشته و به دیوار برسد مرد است و اگر همانند شتر به طرف پاهایش بریزد، زن است.
(٦) و آن ده چیزی که برخی از برخی دیگر سخت‌ترند چنین است: سخت‌ترین چیزی که خداوند آفریده سنگ است، سخت‌تر از آن آهن که - به وسیله‌ی آن سنگ بریده می‌شود - و شدیدتر از آن، آتش است که آهن را ذوب می‌نماید، و سخت‌تر از آتش، آب است که آن را خاموش می‌کند، و شدیدتر از آب، ابر است که آب را حمل می‌کند، و شدیدتر از ابر، باد است که ابر را پراکنده و حمل می‌کند و شدیدتر از باد، فرشته‌ای است که آن را رد می‌کند، و شدیدتر از آن فرشته، ملک الموت است که آن فرشته را می‌میراند، و شدیدتر از ملک الموت، مرگ است که ملک الموت را نیز می‌میراند و شدیدتر از آن فرمان خدا است که مرگ را دفع می‌نماید [٢] .

[~hr~]پی نوشت ها:
(١) منظور از خنثی همان مؤنث است که در اول روایت آمده است.
(٢) قطره‌ای از دریای فضائل اهل‌بیت علیهم‌السلام: ٢ / ٤٧٦ به نقل از خرائج: ٢ / ٥٧ ح ٢.