دانشنامه امام حسن علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١١ - ارزش دعا و ذکر پنهانی
ارزش دعا و ذکر پنهانی
امام حسن علیهالسلام راجع به ارزش دعاهای پنهانی و آگاهی خداوند از آن فرمود:
قال علیهالسلام:
ان
الله یعلم القلب التقی و الدعاء الخفی، ان کان الرجل لقد جمع القرآن و ما
یشعر به جاره و ان کان الرجل لقد فقه الفقه الکثیر و لا یشعر الناس به، و
ان کان الرجل لیصلی الصلاة الطویلة و عنده الزوار و ما یشعرون به، و لقد
أدرکنا أقواما ما کان علی الأرض من عمل یقدرون علی أن یعملوه فی السر فیکون
علانیة أبدا،
و لقد کان المسلمون یجتهدون فی الدعاء، و ما یسمع لهم
صوت ان کان الا همسا بینهم و بین ربهم و ذلک أن الله تعالی یقول «ادعوا
ربکم تضرعا و خفیة» [١] و قد أثنی علی زکریا علیهالسلام فقال: «اذ نادی
ربه نداء خفیا» [٢] و بین دعوة السر و دعوة العلانیة سبعون ضعفا [٣] .
امام حسن علیهالسلام فرمود:
(خداوند
از دل پرهیزگار و دعای پنهان آگاه است، چه بسا که کسی قرآن را جمع کرده و
حفظ کرده است و همسایهاش از وی خبر ندارد. و چه بسا کسی فقه بسیاری دانسته
است و مردم بدان آگاهی ندارند و چه بسا شخصی نمازهای طولانی میگذارد و
حتی نزد او دیدار کننده هم هست و آنها بدان آگاهی ندارند [٤] .
و در
مقابل، ما به دستههایی برخوردهایم، اگر در یک عملی امکان سری انجام دادن
آن باشد و آنها آن را مخفیانه انجام نمیدهند، و همیشه آن عمل را آشکارا،
انجام میدهند. آن عمل افشا نخواهد شد.
مسلمانان در دعا کردن بسیار
تلاش میکردند و بین آنها و پروردگارشان جز صدای نجوا گونهای به گوش
نمیرسید، زیرا خدای بزرگ میفرماید: «خدای را از سر زاری و پنهانی
بخوانید» و خداوند، زکریا علیهالسلام را ستایش کرده به اینکه: «هنگامی که
پروردگارش را به صدایی آهسته فراخواند» و میان دعوت پنهان و دعوت آشکار
هفتاد برابر فرق است.)
(١) سورهی اعراف، آیهی ٥٥.
(٢) سورهی مریم، آیهی ٣.
(٣) تفسیر کشاف، ج ٢، ص ٨٣.
(٤) شاید منظور این باشد، کسانی هستند که حتی وقتی میهمان دارند، آن چنان برنامهی پذیرایی از میهمان را تنظیم میکنند که بدون اینکه میهمان بفهمد به عبادت خود هم میرسند.