بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨ - تعريف علم الاصول

فقهى و رسائل عمليّه خود فرموده‌اند:

انّ الصّلوة واجبة « نماز واجب مى‌باشد».

« صلوة » فعلى است از افعال مكلّفين كه حكم شرعى آن وجوب مى‌باشد.

دليل بر وجوب‌

دليل بر وجوب آن مثلا از آيات قرآنى دو آيه مى‌باشد باين شرح:

١- و ان اقيموا الصّلوة

« و اينكه بپا داريد نماز را». سوره انعام آيه (٧٢).

٢- انّ الصّلوة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا

« نماز بر مؤمنين حكمى است واجب». سوره نساء آيه (١٠٣).

تقريب استدلال بآيه اوّل‌

فقهاء و مجتهدين براى استدلال بآيه اوّل جهت استنباط وجوب مى‌فرمايند:

كلمه « اقيموا » فعل امر است و ظاهر صيغه امر دلالت بر وجوب مى‌باشد پس « اقيموا » دلالت دارد بر وجوب نماز.

تماميّت اين استدلال و منتج بودنش موقوف بر دو امر است:

الف: صيغه امر ظاهر در وجوب باشد.

ب: ظواهر قرآنى حجّت بوده بطوريكه بتوان بآن استدلال نمود.

و بعبارت ديگر:

استدلال مذكور مشتمل است از قياسى مركّب از صغرى و كبرائى باين شرح:

« اقيموا » صيغه امر بوده و ظاهر در وجوب مى‌باشد. (صغرى).

و هرظاهرى حجّت و دليل مى‌باشد. (كبرى).

پس « اقيموا » حجّت و دليل بر وجوب است. (نتيجه).

قياس مزبور، قياس شكل اوّل است كه نتيجه آن بديهى و قطعى است‌