بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٥ - اقوال و آراء اصوليون در ظهور امر و مدلول آن

بيان مراد

قوله: او قال ذلك: ضمير فاعلى در « قال » به طبيب راجع بوده و مشار اليه « ذلك » اشرب الماء مى‌باشد.

قوله: انّه ممنوع منه: ضمير در « انّه » به مريض و در « منه » به شرب ماء راجع است.

قوله: انّه هل هو ظاهر فى الوجوب: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » بوده و ضمير « هو » به امر مذكور راجع است.

قوله: او يرجع الى ما كان عليه سابقا قبل المنع: يعنى هرحكمى كه قبل از منع بود الآن بعد از امر بهمان بايد اخذ شود.

قوله: و الوجه فى ذلك: يعنى وجه اصحّ بودن قول سوّم از اقوال ديگر.

قوله: و منه تستطيع: ضمير در « منه » به ناشى بودن وجوب از حكم عقل راجع مى‌باشد.

قوله: ان تتفطّن انّه لا دلالة للامر: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: لانّه ليس فيه دلالة على البعث: ضمير در « لانّه » بمعناى « شأن » بوده و در « فيه » به امر مذكور عود مى‌كند.

قوله: و انّما هو ترخيص فى الفعل: ضمير « هو » به امر مذكور برمى‌گردد.

متن: و اوضح من هذا ان نقول:

انّ مثل هذا الامر هو انشاء بداعى التّرخيص فى الفعل و الاذن به، فهو لا يكون الّا ترخيصا و اذنا بالحمل الشّايع و لا يكون بعثا الّا اذا كان الانشاء بداعى البعث.

و وقوعه بعد الحظر او توهّمه قرينة على عدم كونه بداعى البعث، فلا يكون دالّا على الوجوب، و عدم دلالته على الاباحة بطريق اولى، فيرجع فيه الى دليل آخر من اصل او امارة.

مثاله: قوله تعالى: و اذا حللتم فاصطادوا.

فانّه امر بعد الحظر عن الصّيد حال الاحرام، فلا يدلّ على وجوب الصّيد.