بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٧ - استعمال لفظ مشترك در بيش از يك معنا

الحقيقى للمرآة و هذا الوجود بنفسه ينسب الى الصّورة ثانيا و بالعرض، فاذا نظر النّاظر الى الصّورة فى المرآة فانّما ينظر اليها بطريق المرآة بنظرة واحدة هى للصّورة بالاستقلال و الاصالة و للمرآة بالآليّة و التّبع، فتكون المرآة كاللّفظ ملحوظة تبعا للّحاظ الصّورة و فانية فيها فناء العنوان فى المعنون.

ترجمه:

دليل مرحوم مصنّف براى مختار خود

مصنّف (ره) مى‌فرمايد:

دليل ما بر آنچه گفتيم اينستكه استعمال هرلفظى در معنايش باين معنا است كه بواسطه لفظ معنا را ايجاد مى‌كنند ولى مراد از ايجاد معنا نه آنستكه بوجود حقيقى تحقّق پيدا مى‌نمايد بلكه مقصود وجود جعلى و تنزيلى آن مى‌باشد چه آنكه وقتى لفظ وجود پيدا كرد اين امر بمنزله تحقّق معنا مى‌باشد پس تحقّق لفظ و معنا يك وجود بوده كه آنرا حقيقتا و اوّلا و بالذّات به لفظ و تنزيلا و ثانيا و بالعرض به معنا نسبت مى‌دهند بنابراين وقتى متكلّم لفظ را بخاطر استعمالش در معنا ايجاد نمود اين ايجاد بمنزله انشاء معنا بوده و مثل اينستكه متكلّم از بدو امر و بنفسه معنا را بطرف مخاطب القاء نموده فلذا از نظر متكلّم بلكه سامع و مخاطب لفظ بعنوان آلت و طريق به معنى و فانى در آن و به تعبيّت از اعتبار و لحاظش ملاحظه مى‌شود ولى معنا از نظر اعتبار و لحاظ مستقلّ و بالاصاله مى‌باشد.

و مثال لفظ و معنا همچون صورت در آئينه بوده چه آنكه صورت بوجود آئينه موجود مى‌باشد و وجود حقيقى از آن آئينه است فلذا اگر آئينه مفقود و معدوم گردد از صورت اثر و خبرى نمى‌باشد.

و بهرتقدير وجود اصلى و حقيقى همانطورى كه گفتيم منسوب به آئينه بوده و اگر بصورت نسبتش مى‌دهند ثانيا و بالعرض مى‌باشد لذا شخص ناظر وقتى صورتش را در آئينه مى‌نگرد اين نگريستن در عين حاليكه واحد است هم بصورت بوده و هم بآئينه با اينفرق كه نظر به آئينه طريقى و آلى بوده و به صورت استقلالى و