بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤ - مباحث اصول عمليه و ماده بحث در آن

در طىّ آن از كلّيّه امورى كه بعنوان دليل جهت استنباط احكام بكار مى‌روند بحث و گفتگو نموده و حجّيّت و عدم حجّيّت آنها را در معرض سخن قرار مى‌دهند مانند:

١- بحث از حجّيّت خبر واحد و عدم حجّيّت آن.

٢- سخن از حجّيّت ظواهر بطور كلّى.

٣- بحث و گفتگو در پيرامون حجّيّت ظواهر قرآنى.

٤- بررسى در اطراف حجّيّت سنّت.

٥- تحقيق در حجّيّت اجماع.

٦- دقّت در حجّت بودن عقل.

٤- مباحث اصول عمليّه و مادّه بحث در آن‌

در اين مبحث سخن از اين بميان مى‌آيد كه وقتى مجتهد و اهل نظر دست‌رسى به دليل اجتهادى نداشت و باصطلاح اماره و دليل جهت استنباط حكم مفقود بود به چه چيز متمسّك شده و در مقام عمل چگونه خود و مقلّدين خويش را از حيرت نجات مى‌دهد، از اينرو مادّه بحث در اينمباحث از اصولى بوده كه در وقت فقدان دليل و اماره جهت شاكّ و جاهل اعتبار شده كه در مقام عمل از آنها استفاده كند همچون اصل برائت، استصحاب، تخيير و احتياط.

در نتيجه بايد بگوئيم:

مقاصد و امورى كه در اين كتاب منظور اصلى هستند چهارتا است باين شرح:

١- مبحث الفاظ.

٢- مبحث امور عقليّه.

٣- مبحث حجّت.

٤- مبحث اصول عمليّه.

و در خاتمه مبحثى بنام « مبحث تعادل و تراجيح» بآن ملحق نموده كه در آن‌