بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣ - مباحث حجت و ماده بحث در آن

لم يستوف البحث عنها فى العلوم الادبيّة او لم يبحث عنها.

ترجمه:

دنباله تقسيم ابحاث‌

٣- مباحث حجّت: در اينقسم از مباحث از اصل حجّيّت و دليل بودن دليل صحبت مى‌شود مانند بحث از حجّت بودن خبر واحد و ظواهر و ظواهر كتاب و نيز دليل بودن سنّت و اجماع و عقل و آنچه مرجع و برگشتش باينها باشد.

٤- مباحث اصول عمليّه: در اين مبحث از اين معنا صحبت مى‌شود كه وقتى مجتهد دليل اجتهادى نداشت بچه رجوع مى‌كند و مرجع وى چيست و سپس آنچه را كه مدرك و مستند او است بيان مى‌نمايند همچون بحث از اصل برائت، احتياط، استصحاب و امثال اينها.

نتيجه‌

نتيجتا مقاصد كتاب در اين هنگام چهارتا بوده كه يك خاتمه نيز بآن ملحق شده و در آن بحث از تعارض ادلّه با هم بميان مى‌آيد و آن بنام « مباحث تعادل و تراجيح» معروف است از اينرو كتاب ما انشاء اللّه در پنج جزء منظّم مى‌گردد.

و پيش از شروع بمقاصد كتاب لازمست مقدّمه‌اى ذكر نموده كه در آن پاره‌اى از ابحاث لغويّه را كه در علوم ادبى يا مورد بحث اصلا قرار نداده و يا بطور مبسوط و مستوفى ذكر نكرده‌اند مورد بررسى قرار دهيم.

بيان مراد

سپس مرحوم مصنّف به دو مبحث ديگر اشاره نموده و مى‌فرمايد:

٣- مباحث حجّت و مادّه بحث در آن‌

در اينقسم از مباحث صحبت از اصل حجّيّت و دليل بودن ادلّه مى‌باشد و