معارف اسلامى پى برده و موارد اعتقادى و عملى دعوت (اصول معارف و اخلاق) را به دست آورد به خلاف دو طريق ديگر، زيرا اگر چه از راه عقل مى‌توان مسائل اعتقادى و اخلاقى و كليات مسائل عملى (فروع دين) را به‌دست آورد ولى جزئيات احكام نظر به اين‌كه مصالح خصوصى آنها در دسترس عقل قرار ندارند از شعاع عمل آن خارجند و هم‌چنين راه تهذيب نفس چون نتيجه آن انكشاف حقايق مى‌باشد و آن علمى است خدادادى نمى‌توان نسبت به نتيجه آن و حقايقى كه با اين موهبت خدايى مكشوف و مشهود مى‌شوند، تحديدى قائل شد يا اندازه‌اى گرفت اينان چون از همه جا بريده‌اند و همه چيز را جز خدا فراموش كرده‌اند تحت ولايت و سرپرستى مستقيم خدا مى‌باشند و آنچه را مى‌خواهد (نه آنچه خودشان مى‌خواهند) برايشان مشهود مى‌شود.

طريق اولى‌

ظواهر دينى، اقسام ظواهر دينى‌

چنان‌كه گذشت قرآن كريم كه مأخذ اساسى تفكر مذهبى اسلام است به ظواهر الفاظ خود در برابر شنوندگان خود حجيت و اعتبار داده است و همان ظواهر آيات، بيان پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله را تالى بيان قرآن قرار مى‌دهد و مانند آن حجت مى‌سازد چنان‌كه مى‌فرمايد: «وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ» [١]

و مى‌فرمايد: «هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ» [٢]

و مى‌فرمايد: «لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» [٣] پُر روشن است كه اگر

[١] . نحل، آيه ٤٤

[٢] . جمعه، آيه ٢

[٣] . احزاب، آيه ٢١