با طوايف يهود كه در شهر و اطراف آن ساكن بودند و هم‌چنين با قبايل نيرومند عرب آن نواحى پيمان‌ها بست و به نشر دعوت اسلامى قيام فرمود و شهر يثرب به مدينة الرسول معروف شد.

اسلام روز به روز رو به توسعه و ترقى پيش مى‌رفت و مسلمانانى كه در مكه در چنگال بيدادگرى قريش گرفتار بودند تدريجاً خانه و زندگى خود را ريخته به مدينه مهاجرت نمودند و پروانه وار به دور شمع وجود پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله گرد آمدند و «مهاجرين» ناميده شدند؛ چنان‌كه ياوران يثربى آن حضرت به «انصار» شهرت يافتند.

اسلام با سرعت تمام پيشرفت مى‌كند ولى با اين حال بت پرستان قريش و طوايف يهود حجاز از كارشكنى و ماجرا جويى هيچ‌گونه فروگذارى نمى‌كردند و به دستيارى گروه منافقين كه در داخل جمعيت مسلمانان بودند و به هيچ سمت خاصى شناخته نمى‌شدند هر روز مصيبت تازه‌اى براى مسلمانان به‌وجود مى‌آوردند. تا بالاخره كار به جنگ كشيد و جنگ‌هاى بسيارى ميان اسلام و وثنيت عرب و يهود اتفاق افتاد كه در غلب آنها پيروزى با لشگر اسلام بود. شماره اين جنگ‌ها به هشتاد و چند جنگ بزرگ وكوچك مى‌رسد و در همه جنگ‌هاى بزرگ مانند جنگ بدر و احد و خندق و خيبر و غير آنها پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله شخصاً حاضر معركه جنگ مى‌شد و در همه جنگ‌هاى خونين بزرگ و بسيارى از جنگ‌هاى كوچك گوى پيروزى به‌دست على عليه السلام ربوده مى‌شد و تنها كسى بود كه هرگز در جنگى از آن همه جنگ‌ها پا به عقب نگذاشت و در همه اين جنگ‌ها كه در مدت ده سال پس از هجرت در گرفته از مسلمانان كمتر از دويست و از كفار كمتر از هزار تن كشته شده است.

در اثر فعاليت آن حضرت و فداكارى‌هاى مهاجرين و انصار در مدت ده سال پس از هجرت، اسلام شبه جزيره عربستان را فرا گرفت و نامه‌هاى دعوتى به پادشاه كشورهاى ديگر مانند ايران و روم و مصر و حبشه نوشته شد.