كه وظيفه امام تنها بيان صورى معارف و راهنمايى ظاهرى مردم نيست و امام چنان‌كه وظيفه راهنمايى صورى مردم را به عهده دارد هم‌چنان ولايت و رهبرى باطنى اعمال را به عهده دارد و اوست كه حيات معنوى مردم را تنظيم مى‌كند و حقايق اعمال را به سوى خدا سوق مى‌دهد.

بديهى است كه حضور وغيبت جسمانى امام دراين باب تأثيرى ندارد وامام از راه باطن به نفوس و ارواح مردم اشراف و اتصال دارد اگرچه از چشم جسمانى ايشان مستور است و وجودش پيوسته لازم است؛ اگرچه موقع ظهور و اصلاح جهانى‌اش تاكنون نرسيده است.

خاتمه: پيام معنوى شيعه‌

پيام معنوى شيعه به جهانيان يك جمله بيش نيست آن اين است كه «خدا را بشناسيد» و تعبير ديگر راه خداشناسى را پيش گيرند تا سعادتمند و رستگار شوند واين همان جمله‌اى است كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله براى نخستين بار دعوت جهانى خود را با آن افتتاح فرمود: «اى مردم خدا را به يگانگى بشناسيد و اعتراف كنيد تا رستگار شويد» درتوضيح اين پيام به‌طور اجمال مى‌گوييم:

ما افراد بشر به حسب طبع دلداده بسيارى از مقاصد زندگى و لذايذ مادى هستيم خوردنى‌ها و نوشيدنى‌هاى گوارا و پوشيدنى‌هاى شيك و كاخ‌ها و منظره‌هاى فريبنده، همسر زيبا و دلنواز، دوستان صميمى و ثروت سنگين يا از راه قدرت و سياست مقام و جاه و بسط سلطه و فرمانروايى و خورد كردن هر چيزى كه با خواسته‌هاى ما مخالفت مى‌كند مى‌خواهيم و دوست داريم.

ولى با نهاد خدادادى خود مى‌فهميم كه اين همه لذايذ ومطالب براى انسان آفريده شده نه انسان براى آنها، و آنها به دنبال انسان بايد باشند نه انسان به دنبال آنها.

هدف نهايى بودن شكم و پايين‌تر از شكم منطق گاو و گوسفند است و دريدن و