اعمالشان رسيدگى حقيقى مى‌نمايد و ميان ايشان به حق قضاوت و داورى مى‌فرمايد و در نتيجه حق هر ذى حق را به وى مى‌رساند و داد هر مظلومى را از ظالمش، مى‌گيرد و پاداش عمل هر كس را به خودش مى‌دهد گروهى به بهشت جاودان و گروهى به دوزخ جاودان محكوم مى‌شوند.

اين بيان ظاهرى قرآن كريم است و البته راست و درست مى‌باشد ولى از موادى كه مولود تفكر اجتماعى انسان است تأليف و تنظيم شده تا فايده‌اش عمومى‌تر و شعاع عملش وسيع‌تر باشد.

كسانى كه در ساحت حقايق جاى پايى و به زبان باطنى قرآن كريم تا اندازه‌اى آشنايى دارند، از اين بيانات مطالبى مى‌فهمند كه بسى بالاتر از سطح فهم ساده و همگانى است و قرآن كريم نيز در خلال بيانات روان خود گاه‌گاهى به آنچه مقصد باطنى اين بيانات است، گوشه‌اى مى‌زند.

قرآن با اشاره‌هاى گوناگون خود، اجمالا مى‌رساند كه جهان آفرينش با همه اجزاى خود كه يكى از آنها انسان است، با سير تكوينى خود (كه پيوسته رو به كمال است) به سوى خدا در حركت است و روزى خواهد رسيد كه به حركت خود خاتمه داده، در برابر عظمت و كبرياى خدايى انيت و استقلال خود را به كلى از دست دهد.

انسان نيز كه يكى از اجزاى جهان و تكامل اختصاصى وى از راه شعور وعلم است شتابان به سوى خداى خود درحركت مى‌باشد و روزى كه حركت خود را به آخر رسانيد حقانيت و يگانگى خداى يگانه را عياناً مشاهده خواهد نمود او خواهد ديد كه قدرت و ملك و هر صفت كمال در انحصار ذات مقدس خداوندى است و از همين راه حقيقت هر شى‌ء چنان‌كه هست بروى مكشوف خواهد شد.

اين نخسيتن منزل از جهان ابديت است، اگر انسان به واسطه ايمان و عمل صالح در اين جهان ارتباط و اتصال و الفت و انس با خدا و نزديكان او داشته باشد با سعادتى كه هرگز به وصف نمى‌آيد در جوار خداى پاك و صحبت پاكان عالم بالا به سر مى‌برد