قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٦٧
سعادت بعادت در زندگى اخروى معنائى نخواهد داشت در باره اهل بهشت آمده: خالِدِينَ فِيها لا يَبْغُونَ عَنْها حِوَلًا كهف: ١٠٨. يعنى اهل بهشت در آن پيوستهاند و طالب تحوّل نيستند. اين قهرا براى آنست كه نعمتهاى بهشتى براى آنها پيوسته تازه و لذّت آور است و سير و خسته نميشوند.
قوم: جماعت مردان. در صحاح گفته: قوم بمعنى مردان است و شامل زنان نيست از لفظ خود مفرد ندارد زهير در شعر خود گويد:
و ما ادرى و سوف اخال ادرى
أ قوم آل حصن ام نساء
نميدانم بگمانم بزودى خواهم دانست كه: آل حصن مردانند يا زنان.
و خداوند فرموده: لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ ... وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ حجرات:
١١. گاهى زنان نيز داخل قوماند بتبعيّت زيرا قوم هر پيامبر شامل مردان و زنان است، همچنين است قول راغب در مفردات.
در اقرب الموارد گويد: جماعت مردان را قوم گفتهاند كه آنها قائم و متصدى بكارهاى مهمّاند، اين لفظ مذكّر و مؤنّث آيد گويند: «قام القوم و قامت القوم» در مجمع ذيل آيه فوق فرموده: خليل گفته: قوم بمردان اطلاق ميشود نه بزنان چون بعضى با بعضى بكارها قيام ميكنند.
ناگفته نماند: در آيه فوق زنان بقرينه مقابله داخل در قوم نيستند ولى در آيات ديگر قطعا زنان داخل در قوماند مثل قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ بقره: ١١٨. مِثْلُ ما أَصابَ قَوْمَ نُوحٍ أَوْ قَوْمَ هُودٍ أَوْ قَوْمَ صالِحٍ وَ ما قَوْمُ لُوطٍ مِنْكُمْ بِبَعِيدٍ هود: ٨٩.
نميشود مراد از قوم در اين آيات فقط مردان باشند لذا بايد براى اخراج زنان قرينه داشته باشيم.
بدين جهت راغب گفته: در تمام قرآن از قوم مردان و زنان اراده شدهاند و حقيقت آن براى مردان است ولى قاموس معناى اولى آنرا «الجماعة من الرّجال و النّساء معا» گفته است.