بجوشش در خواهد آمد: وَ أَعْتَدْنا لِمَنْ كَذَّبَ بِالسَّاعَةِ سَعِيراً. إِذا رَأَتْهُمْ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَها تَغَيُّظاً وَ زَفِيراً فرقان: ١١- ١٢. ضمير «رَأَتْهُمْ» راجع بسعير است يعنى چون آتش آنها را از جاى دور مشاهده كند ميشنوند كه ميجوشد و صفير ميزند.

آتش مردم را بطرف خودش ميخواند كَلَّا إِنَّها لَظى‌. نَزَّاعَةً لِلشَّوى‌. تَدْعُوا مَنْ أَدْبَرَ وَ تَوَلَّى‌ معارج: ١٥- ١٧.

آتش آخرت پاك شعله است، پوستها را ميكند، آنكه را كه بحق پشت كرده و از آن اعراض نموده بسوى خويش ميخواند رجوع شود به لفظ «جهنّم» و «سعير» ببين تكامل بكجا سر خواهد زد كه حتى آتش بينا و گوياست.

نه فقط زبان بلكه تمام اعضاء از پوست و دست و پا و غيره گويا خواهند بود همه زبانند و گوش‌اند در عدّه‌اى از آيات راجع بشهادت اعضاء بدن تصريح شده از جمله‌ حَتَّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ‌ فصلت: ٢٠. چون پيش آتش آيند، گوشها، چشمها و پوستهايشان بآنچه كرده‌اند گواهى ميدهد.

بالاتر از اين رو كرده بپوستهايشان گويند «لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا» چرا بر عليه ما گواهى داديد؟ آنها در جواب گويند أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ فصلت: ٢١. خدائيكه همه چيز را گويا كرده ما را بنطق در آورد، اين خيلى عجيب است گفت و شنود با پوست يعنى چه!! عده‌اى اين آيات را تأويل ميكنند ولى تكامل همه جانبه جز اين معنى ندارد.

ديد چشم بقدرى تفاوت خواهد كرد كه حتى فرشتگانرا خواهد ديد حتى چشم كفّار كه فرموده: يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ لا بُشْرى‌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ‌ فرقان: ٢٢. و هم مؤمنان خواهند ديد وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ هذا يَوْمُكُمُ الَّذِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ‌ انبياء: ١٠٣.

بطور كلى پرده از چشم برداشته ميشود و چيزهائى مى‌بيند كه پيش از آن اصلا نديده بود فَكَشَفْنا عَنْكَ‌