قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٢٢
نكاسته و كم نميكند.
لَيْتَ: حرف تمنّى و طمع است باسمش نصب و بخبرش رفع ميدهد.
گاهى در باره غير مقدور آيد مثل يا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هذا مريم: ٢٣. ايكاش پيش از اين مرده بودم. و گاهى در باره مقدور نحو يا لَيْتَ لَنا مِثْلَ ما أُوتِيَ قارُونُ ... قصص: ٧٩.
يا لَيْتَها كانَتِ الْقاضِيَةَ حاقّة:
٢٧. گفتهاند ضمير «لَيْتَها» راجع است بموته اولى يعنى: ايكاش مرگ اوّلى كه در دنيا چشيدم كار مرا بپايان ميبرد و فانى شده ديگر زنده نميگشتم مثل وَ يَقُولُ الْكافِرُ يا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً نباء: ٤٠.
ليس: از افعال ناقصه، عملش رفع اسم و نصب خبر است و دلالت بر نفى حال دارد مثل فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَلَّا تَكْتُبُوها بقره: ٢٨٢. بنفى غير حال با قرينه دلالت ميكند (اقرب).
ليس فقط در ماضى قابل صرف است مثل ليس، ليسا، ليسوا، ليست، ليستا، لسن. تا آخر.
ليل: شب. ليل و ليلة هر دو بيك معنى است. بقولى ليل مفرد است بمعنى جمع و ليلة براى واحد است ولى در قرآن هر دو براى مطلق آمدهاند مثل تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ آل عمران:
٢٧. و مثل أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ بقره: ١٨٧. جمع آن در قرآن ليالى است سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنِينَ سباء: ١٨.
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ قدر: ١.
رجوع شود به «قدر».
لين: نرمى. راغب گويد: در اجسام بكار رود و در خلق و معانى بطور استعاره. فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ ... آل عمران: ١٥٩. در اثر رحمت خدا بآنها نرم و ملايم شدى وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ سباء: ١٠ براى داود آهن را نرم كرديم.
تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّهِ زمر: ٢٣. در الميزان گويد:
معنى سكون به تلين تضمين گرديده لذا