قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٩٩

نه مقالشان، آنها كه ميگفتند: گواهى ميدهيم تو رسول خدائى چنين وانمود ميكردند كه عقيده و باطنشان نيز چنين است خدا فرمود در اين ادّعا دروغگويند.

بعبارت ديگر چنانكه الميزان گفته:

كذب مخبرى است نه خبرى. و بقول مجمع: هر كه چيز راستى را بگويد ولى در دل بآن عقيده نداشته باشد دروغگو است.

نظام باستناد اين آيه ميگويد صدق خبر مطابقت آنست با اعتقاد متكلّم و كذب آن عدم مطابقت با اعتقاد او و اگر بگويد: آسمان زير پاى من است و معتقد باشد اين خبر راست است و در صورت عدم اعتقاد اگر بگويد: آسمان بالاى من است آن دروغ است.

ولى محقّقان قول او را ردّ كرده‌اند.

كرب: اندوه شديد. راغب و جوهرى قيد شدّت را افزوده‌اند ولى قاموس حزن مسلّط بر نفس گفته و در اقرب آمده: «كربه الغّمّ: اشتدّ عليه».

قُلِ اللَّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْها وَ مِنْ كُلِ‌ كَرْبٍ‌ انعام: ٦٤. بگو: خدا شما را از آن و از هر اندوه ديگر نجات ميدهد وَ نَجَّيْناهُ وَ أَهْلَهُ مِنَ‌ الْكَرْبِ‌ الْعَظِيمِ‌ صافات: ٧٦. اگر كرب حزن شديد باشد وصف آن با عظيم نهايت شدّت را ميرساند اين لفظ چهار بار در قرآن مجيد ذكر شده: انعام: ٦٤- انبياء: ٧٦- صافات: ٧٦ و ١١٥.

كرّة: رجوع و برگشتن. چنانكه در مجمع گفته است. لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا بقره: ١٦٧. اى كاش ما را برگشتى بود تا از آنها بيزارى ميجستيم چنانكه از ما بيزارى جستند آيه‌ ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ‌ ملك: ٤. معنى آنرا بهتر روشن ميكند كه آن مانند «قعدت جلوسا» ميباشد يعنى: و باز دوباره نظر بگردان.

ثُمَّ رَدَدْنا لَكُمُ‌ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَ أَمْدَدْناكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ‌ اسراء: ٦.