آيا همان غدّه صنوبرى شكل است كه در سينه قرار دارد و دستگاه تلمبه خون است و در اثر انقباض و انبساطش از طرفى خون را بهمه بدن ميرساند و از طرف ديگر آنرا تحويل ميگيرد؟

آيا ظرف اين همه حقائق كه گفته شد اين قلب است؟

ممكن است بگوئيم: نه، اين قلب وظيفه‌اش فقط جريان دادن خون در بدن و تنظيم آن است و اين كارها مال مغز است و مراد از قلب در قرآن عقل يا نفس و روح است كه ظرف و حامل اين همه چيزها است. ولى آيه زير حاكى از همين قلب معروف است:

أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ‌ قُلُوبٌ‌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى‌ الْقُلُوبُ‌ الَّتِي فِي الصُّدُورِ حجّ: ٤٦.

در اين آيه موضع قلوب كه سينه‌ها باشد معيّن شده يعنى: قلبهائيكه در سينه‌ها جاى دارند كور ميشوند ايضا آياتيكه بجاى قلب لفظ «صدر- صدور» آمده مثل‌ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً نحل: ١٠٦. فَلا يَكُنْ فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِنْهُ‌ اعراف: ٢. إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ آل عمران: ١١٩.

وَ يَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ‌ توبه:

١٤. وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ يونس:

٥٧. بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ‌ عنكبوت: ٤٩.

وَ رَبُّكَ يَعْلَمُ ما تُكِنُّ صُدُورُهُمْ‌ قصص: ٦٩. لَأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً فِي صُدُورِهِمْ‌ حشر: ١٣. و ساير آيات كه شكّى نمى‌ماند در اينكه مراد از صدر و صدور قلبهاست و باعتبار حالّ و محلّ صدر و صدور آمده است و گرنه در سينه علم و خوف و غيره نيست.

ناگفته نماند: براى روشن شدن مطلب بايد الفاظ قلب، نفس، صدر و فوأد را كه در قرآن آمده‌اند با هم مقايسه كنيم مثلا يك جا فرموده‌ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما فِي‌ قُلُوبِكُمْ‌ احزاب: