قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٦٨

در حديبيّه دست شما را از كفّار و دست كفّار را از شما باز داشت پس از آنكه شما را بر آنها پيروز گردانيد.

ميكال‌: مَنْ كانَ عَدُوًّا لِلَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ رُسُلِهِ وَ جِبْرِيلَ وَ مِيكالَ‌ فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْكافِرِينَ‌ بقره: ٩٨.

ظاهر آيه آنست كه ميكال نام فرشته‌اى است در دعاى سوّم صحيفه سجاديّه پس از ذكر اسرافيل و قبل از ذكر جبريل فرموده:

«وَ مِيكَائِيلُ‌ ذُو الْجَاهِ عِنْدَكَ وَ الْمَكَانِ الرَّفِيعِ مِنْ طَاعَتِكَ».

از اين كلمه فقط معلوم ميشود كه ميكائيل از جمله ملائكه و در نزد خدا داراى مقام بلندى است ولى شغل او معلوم نميشود.

در رياض السالكين فرموده:

روايت شده كه ميكائيل بارزاق و حكمة و معرفت نفوس مأمور است و او را اعوانى است از ملائكه كه بر همه عالم موكّل‌اند.

در مجمع فرموده: جبرئيل و ميكائيل هر دو لفظ عجمى‌اند كه معرّب شده‌اند بقولى «جبر» در لغت سريانى بمعنى عبد و «ايل» بمعنى خداست و ميك بمعنى بنده كوچك است پس جبرئيل يعنى بنده خدا، ميكائيل يعنى بنده كوچك خدا.

نگارنده گويد در رياض السالكين گويد: ديلمى از ابا امامه از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل كرده كه: نام ميكائيل بنده كوچك خدا است. دليل غير عربى بودن اين دو لفظ وقوع آنها در تورات است كه در «جبر- جبرئيل» گذشت.

هاكس در قاموس كتاب مقدّس جبرائيل را مرد خدا و ميكائيل را «كيست مثل خدا» معنى كرده و گويد: او رئيس الملائكه است كه دانيال او را بقوم يهود واضح نمود و گويند كه وى پيشواى عساكر فرشتگان است.

نام ميكائيل در تورات كتاب دانيال باب دهم بند ١٣ و ٢١ و باب ١٢ بند ١ و ايضا در كتاب مكاشفه يوحنّا باب ١٢ بند ٣ آمده است.

اينكه هاكس گويد: او رئيس الملائكه است درست نيست زيرا فقط درباره جبرئيل آمده‌ ذِي قُوَّةٍ