قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٤
گرديدن آنست از وجهى بوجهى مثل گرداندن لباس و گرداندن انسان از طريقهاش. وَ إِلَيْهِ تُقْلَبُونَ عنكبوت:
٢١. يعنى بسوى او برگردانده ميشويد مثل ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ بقره: ٢٨.
تقليب: بر گرداندن و آن براى كثرت و مبالغه است لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَ قَلَّبُوا لَكَ الْأُمُورَ توبه: ٤٨. از پيش فتنه جوئى كرده و كارها را بر تو آشفته نمودند وَ نُقَلِّبُهُمْ ذاتَ الْيَمِينِ وَ ذاتَ الشِّمالِ كهف: ١٨.
آنها را براست و چپ بر ميگردانديم.
انقلاب: انصراف و برگشتن.
وَ إِذَا انْقَلَبُوا إِلى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ مطففين: ٣١. و چون نزد اهلشان بر گشتند شادمان برگشتند.
تقلّب: تحوّل و تصرّف در امور است. الَّذِي يَراكَ حِينَ تَقُومُ. وَ تَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ شعراء: ٢١٨ و ٢١٩.
بنظر الميزان يعنى خدائيكه در حال قيام نماز تو را مىبيند و نيز تحوّل تو را در ميان ساجدان مىبيند اشاره است بنماز جماعت آنحضرت شايد مراد آن باشد كه خدا قيام و تلاش تو را در ميان مردمان خاضع بدين مىبيند طبرسى قيام را صلوة فرادى و تقلّب ... را نماز جماعت دانسته يعنى خدا در هر دو حال تو را مىبيند.
بقولى: خدا گردش تو را در اصلاب موحّدان از پيغمبرى به پيغمبرى مىبيند تا تو را پيغمبر بوجود آورد از ابن عباس و در روايتى از عكرمه و عطاء و آن از ابى جعفر باقر و جعفر صادق صلوات اللّه عليهما نقل شده كه فرمودند:
«فِي أَصْلَابِ النَّبِيِّينَ نَبِيٍّ بَعْدَ نَبِيٍّ حَتَّى أَخْرَجَهُ مِنْ صُلْبِ أَبِيهِ مِنْ نِكَاحٍ غَيْرِ سِفَاحٍ مِنْ لَدُنْ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَامُ».
(مجمع).
فَلا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلادِ غافر: ٤. مراد از تقلّب تصرّف و تلاش در كارهاى زندگى است.
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَ مَثْواكُمْ محمد: ١٩. ظاهرا هر دو مصدر ميمىاند يعنى خدا گردش و اقامت شما را ميداند.