تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٩ - تفسير دلهاى فرو رفته در جهل!

روشن را مشاهده كنند، شايد به خود آيند و به سوى خدا باز گردند سپس اضافه مى‌كند:" آنها اعمالى جز اين هم دارند كه پيوسته آن را انجام مى‌دهند" (وَ لَهُمْ أَعْمالٌ مِنْ دُونِ ذلِكَ هُمْ لَها عامِلُونَ‌).

مفسران براى جمله" لَهُمْ أَعْمالٌ مِنْ دُونِ ذلِكَ‌" تفسيرهاى گوناگونى گفته‌اند:

بعضى آن را اشاره به اعمال خلاف و زشتى مى‌دانند كه به خاطر جهل و نادانى از آنها سر مى‌زند (بنا بر اين" ذلك" اشاره به جهل آنها است) و اعمال اشاره به گناهانى است كه از آنها از اين رهگذر سر مى‌زند.

بعضى ديگر گفته‌اند: منظور اين است كه آنها علاوه بر كفر عقيدتى از نظر عمل نيز آلودگى فراوان دارند.

و بالآخره بعضى احتمال داده‌اند كه منظور اين است: برنامه اين كافران با برنامه مؤمنان به كلى از هم جدا است و دو خط مختلف را تعقيب مى‌كند.

اين تفسيرها در نهايت، منافاتى با هم ندارند و قابل جمعند، آنچه بايد به آن توجه داشت اين است كه سر چشمه اعمال ننگين آنان همان قرار گرفتن قلبهايشان در" غمره" و فرو رفتن در جهل و نادانى است.

*** اما آنها در اين غفلت و بيخبرى هم چنان باقى مى‌مانند" تا روزى كه مترفين را (آنان كه غرق ناز و نعمتند) در چنگال عذاب گرفتار سازيم در اين هنگام نعره استغاثه آميز آنها همچون نعره وحوش بيابان برمى‌خيزد" و از سنگينى عذاب و مجازات دردناك الهى ناله سر مى‌دهند (حَتَّى إِذا أَخَذْنا مُتْرَفِيهِمْ بِالْعَذابِ إِذا هُمْ يَجْأَرُونَ‌)*** ولى به آنها خطاب مى‌شود" فرياد نكنيد و ناله نزنيد كه شما امروز از ناحيه ما يارى نخواهيد شد"! (لا تَجْأَرُوا الْيَوْمَ إِنَّكُمْ مِنَّا لا تُنْصَرُونَ‌).