تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٣ - تفسير ايمان و تسليم مطلق در برابر حق

كه افراد پيروزمند موانع را بر طرف مى‌سازند و مسير خود را براى رسيدن به مقصد مى‌شكافند و پيش مى‌روند، فلاح در معنى پيروزى به كار رفته است) و از آنجا كه در آيه اخير سخن از اطاعت به طور مطلق است و در آيه قبل از تسليم در برابر داورى خدا كه يكى عام است و ديگرى خاص، نتيجه هر دو نيز بايد يكى باشد.

قابل توجه اينكه: در آيه اخير براى" فائزون"، سه وصف ذكر شده است: اطاعت خدا و پيامبر، خشيت، و تقوى، بعضى از مفسران گفته‌اند كه اطاعت يك معنى كلى است و خشيت شاخه درونى آن، و تقوى شاخه بيرونى آن است، و به اين ترتيب نخست از اطاعت به طور كلى سخن گفته شده، سپس از شاخه درونى و بعد برونيش.

ذكر اين نكته نيز لازم است كه در روايتى در تفسير جمله‌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ‌ از امام باقر ع چنين نقل شده ان المعنى بالايه امير المؤمنين (على) ع مقصود از اين آيه على ع است‌ [١] بدون شك على ع بارزترين مصداق آيه است و منظور از روايت فوق همين است و هرگز عموميت مفهوم آن از بين نمى‌رود.

*** لحن آيه بعد- و همچنين شان نزولى كه در بعضى از تفاسير در مورد آن وارد شده- نشان مى‌دهد كه جمعى از منافقان بعد از نزول آيات قبل و ملامتهاى شديد آن از وضع خود سخت ناراحت شدند و خدمت پيامبر ص آمدند و شديدا سوگند ياد كردند كه ما تسليم فرمان توايم قرآن در مقام پاسخ بر آمده و با قاطعيت به آنها گفت:" آنها با نهايت تاكيد سوگند ياد كردند كه اگر به آنها فرمان بدهى از خانه و اموال خود بيرون مى‌روند (يا جان خود را بر كف گرفته به سوى ميدان جهاد گام بر مى‌دارند) بگو سوگند لازم نيست، شما عملا طاعت خالصانه و صادقانه‌

---

[١] تفسير نور الثقلين جلد ٣ صفحه ٦١٦.