در بکار بردن وسائل تبلیغ و ثانیا شناسائی آنهاست . یعنی باید بداند چه‌ ابزاری را مورد استفاده قرار بدهد و چه ابزاری را مورد استفاده قرار ندهد و بلکه خودش از نظر ابزارهای طبیعی ، چه ابزاری را داشته باشد و چه‌ ابزاری را نداشته باشد .
در حدود دوازده سال پیش ، سخنرانیهایی کردم تحت عنوان " منبر و خطابه " که در کتابی به نام گفتار عاشورا چاپ شده است . یک سلسله‌ بحثها را من در آنجا ذکر کرده‌ام . در مورد خطبه ، علماء اساسا کتاب‌ نوشته‌اند . اصلا خطابه خودش یک فن است ، ظاهرا اول کسی که در این فن‌ کتاب نوشته ارسطو است ، و مسلمین که آثار ارسطو را ترجمه کردند ، خطابه‌ را جزء منطق قرار دادند . بعدها درباره خطابه خیلی حرفها گفتند ، بوعلی‌ سینا کتابی حدود پانصد صفحه درباره خطابه دارد که در آن درباره شرایط خطیب می‌گوید : بدون شک خطیب باید یک سلسله شرایط طبیعی هم داشته باشد مثل سخنوری و قدرت بیان . این خودش نعمتی از نعمتهای بزرگ الهی است و برای تبلیغ ، داشتن این هنر طبیعی لازم است . « الرحمن علم القرآن خلق‌ الانسان علمه البیان »[١] .
داستان بعثت موسی بن عمران به رسالت را شنیده‌اید . بعد از ده سال که‌ دوباره می‌خواهد به مصر برگردد ، با همسرش حرکت می‌کند . شبی تاریک و بارانی است . زن حامله‌اش درد زایمان می‌گیرد . هوا هم سرد است و باید زنش را گرم کند ولی وسیله گرم کردن هم

[١] سوره الرحمن آیه . ١٤