عنصر دیگری که در این نهضت دخالت دارد ، عنصر امر به معروف و نهی از منکر است که در کلمات خود حسین بن علی علیه السلام تصریح قاطع به این‌ مطلب شده است و شواهد و دلایل زیادی دارد . یعنی اگر فرضا از او بیعت‌ هم نمی‌خواستند باز او سکوت نمی‌کرد . عنصر دیگر ، عنصر اتمام حجت است . در آن روز ، جهان اسلام سه مرکز بزرگ و مؤثر داشت : مدینه که دارالهجره پیغمبر ( ص ) بود ، شام که‌ دارالخلافه بود و کوفه که قبلا دارالخلافه امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام بود ، و بعلاوه شهر جدیدی بود که به وسیله سربازان مسلمین در زمان عمر بن‌ الخطاب ساخته شده بود و آن را سربازخانه اسلامی می‌دانستند و از این جهت‌ با شام برابری می‌کرد . از مردم کوفه ، یعنی از سربازخانه جهان اسلام بعد از اینکه اطلاع پیدا می‌کنند که امام حسین ( ع ) حاضر نشده است با یزید بیعت بکند ، در حدود هجده هزار نامه می‌رسد . نامه‌ها را به مرکز می‌فرستند ، به امام حسین علیه‌السلام اعلام می‌کنند که شما اگر به کوفه بیائید ، ما شما را یاری می‌کنیم . اینجا امام حسین ( ع ) بر سر دو راهی تاریخ است ، اگر به تقاضای اینها پاسخ نگوید قطعا در مقابل تاریخ محکوم است و تاریخ‌ آینده قضاوت خواهد کرد که زمینه فوق العاده مساعد بود ولی امام‌حسین ( ع‌ ) از این فرصت نتوانست استفاده کند یا نخواست یا ترسید و از این قبیل‌ حرفها . امام حسین ( ع ) برای اینکه اتمام حجتی با مردمی که چنین دستی به‌ سوی او دراز کرده‌اند کرده باشد به تقاضای آنها پاسخ می‌گوید ، به تفصیلی‌ که باز شنیده‌ایم . در اینجا این نهضت ماهیت و شکل و بعد