حماسه حسینی 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٣

درس ناخوانده‌ها درک نمی‌کنند . در اینجا می‌توان گفت عوام مسؤول نیستند چون درس خوانده نیستند . گواینکه گاهی عوام مسؤولیتشان این است که چرا درس نمی‌خوانند ؟ این هم یک منطقی است . ولی اگر عوام مسؤولیت نداشته‌ باشند ، در مسائلی است که آن مسائل احتیاج به تحصیل و درس و کتاب و معلم دارد . وقتی معلم ندیده ، مدرسه ندیده ، کتاب نخوانده چرا مسؤول‌ باشد ؟ اما بعضی از مسائل هست که بشر با فطرت‌سلیم ، آنها را درک می‌کند و دیگر مدرسه و کتاب و معلم نمی‌خواهد ، به تعبیر من دیپلم داشتن‌ نمی‌خواهد ، کلاس‌شش را طی کردن نمی‌خواهد ، بلکه عقل داشتن کافی است ، سلامت عقل کافی است . سپس امام ( ع ) مثال زد ، فرمود : عالمی مردم را به زهد و تقوا دعوت می‌کند ، ولی در عین حال برخلاف زهد و تقوا عمل می‌کند ! توبه‌فرما است ، اما توبه فرمایان خود ، توبه کمتر کنند و مردم عوام هم‌ اینها را می‌بینند که بر ضد گفته خودشان عمل می‌کنند ! امام ( ع ) فرمود : آیا انسان باید درس‌خوانده و معلم دیده باشد و کلاس طی کرده باشد تا بفهمد که چنین آدمی لایق پیروی نیست ؟ عوام قوم یهود اینها را به چشم‌ خودشان می‌دیدند و با عقل خودشان درک می‌کردند ، « و اضطروا بمعارف‌ قلوبهم » [١] ، با یک معرفت فطری درک می‌کردند که از چنین کسانی‌ نباید پیروی کرد معذلک پیروی می‌کردند ، پس مسؤولند .
یک سلسله مسائل هست که احتیاج به درس خواندن ندارد ، به قول معروف‌ خط سیاه و سفید خواندن نمی‌خواهد ، عربی دانستن