و سستی خارج می‌کند ، و آنها را چابک و چالاک می‌نماید . چه بسیار خونها در محیطهایی ریخته می‌شود که چون فقط جنبه خونریزی دارد ، اثرش مرعوبیت‌ مردم است ، اثرش این است که از نیروی مردم و ملت می‌کاهد و نفسها بیشتر در سینه‌ها حبس می‌شود . اما شهادتهائی در دنیا هست که به دنبال خودش روشنائی و صفا برای‌ اجتماع می‌آورد . شما در حالت فرد امتحان کرده و دیده‌اید که بعضی از اعمال است که قلب انسان را مکدر می‌کند ، ولی بعضی دیگر از اعمال است‌ که قلب انسان را روشن می‌کند ، صفا و جلا می‌دهد . این حالت عینا در اجتماع هم هست . بعضی از پدیده‌های اجتماعی ، روح اجتماع را تاریک و کدر می‌کند ، ترس و رعب در اجتماع به وجود می‌آورد ، به اجتماع حالت بردگی و اسارت می‌دهد ، ولی یک سلسله پدیده‌های اجتماعی است که به اجتماع صفا می‌دهد ، نورانیت می‌دهد ، ترس اجتماع را می‌ریزد ، احساس بردگی و اسارت‌ را از او می‌گیرد ، جرأت و شهامت به او می‌دهد . بعد از شهادت امام‌حسین ( ع ) یک چنین حالتی به وجود آمد ، یک رونقی‌ در اسلام پیدا شد . این اثر در اجتماع از آن جهت بود که امام‌حسین‌ علیه‌السلام با حرکات قهرمانانه خود روح مردم مسلمان را زنده کرد ، احساسات بردگی و اسارتی را که از اواخر زمان عثمان و تمام دوره معاویه‌ بر روح جامعه‌اسلامی حکمفرما بود ، تضعیف کرد و ترس را ریخت ، احساس‌ عبودیت را زایل کرد . و به عبارت دیگر به اجتماع اسلامی شخصیت داد . او بر روی نقطه‌ای در اجتماع انگشت گذاشت