حماسه حسینی 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٨
مرد بزرگ کسی است که در روحش حماسه وجود داشته باشد ، غیر از این نمیتواند باشد . نادرشاهافشار اگر یک حماسه در روحش وجود نمیداشت ، نمیتوانست افاغنه را از ایران بیرون کند و نمیتوانست هندوستان را فتح بکند ، این خودش یک حماسه است . اما اینکه بعد کارش به یک مالیخولیا کشید و خودش دشمن جان ملت خودش شد ، مطلب دیگری است . اسکندر ، خواهناخواه در روحش یک حماسه ، یک موج وجود داشته است ، شاه اسماعیل همینطور ، ناپلئون همینطور . اسکندر ، نادرشاه و شاهاسماعیل ، همه اینها یک اراده بزرگ هستند ، یک همت بزرگ هستند ، یک حماسه بزرگ هستند ولی حماسه مقدس نیستند . برای اینکه هر یک از اینها میخواهد شخصیت خودش را توسعه بدهد ، میخواهد همه چیز را در خودش هضم کند ، میخواهد ملتها و مملکتهای دیگر را در مملکت خویش هضم کند ، و لذا از نظر یک ملت ، یک قهرمان ملی است ، ولی از نظر ملت دیگر جنایتکار است . اسکندر برای یونانیان یک قهرمان است و برای ایرانیان یک جنایتکار . برای یونانی یک قهرمان است چون به یونان عظمت داد ، چون قدرتهای دیگر ، ثروتهای دیگر ، عظمتهای دیگر را خرد کرد و پرچم یونان را در مملکتهای دیگر به اهتزاز در آورد ، اما از نظر قوم مغلوب ، او نمیتواند یک قهرمان باشد . ناپلئون برای فرانسویها قهرمان است ، اما آیا برای روسیه یا برای انگلستان هم قهرمان است ؟ البته نه . آنها حماسه هستند ، ولی یک حماسه فردی از نوع خودخواهی . یک