فسادها ، تباهیها ، فسق و فجورها کمک به نیروی مقابل است و آهنگ حرکت‌ تاریخ را به زیان اهل حق کند می‌نماید . بنابراین بینش - بر خلاف بینش‌ ابزاری - آن چه باید رخ دهد از قبیل رسیدن یک میوه بر شاخ درخت است نه‌ از قبیل انفجار یک دیگ بخار . درخت هر چه بهتر از نظر آبیاری و غیره‌ مراقبت گردد و هر چه بیشتر با آفاتش مبارزه شود میوه بهتر و سالمتر و احیانا زودتر تحویل می‌دهد .

نابسامانیها

ه - به همان دلیل که اصلاحات جزئی و تدریجی مشروع است ، ایجاد نابسامانیها و تخریبها به منظور ایجاد بن بست و بحران که نظریه ابزاری‌ تجویز میکند نا مشروع است .

نوسانات تاریخ

و - هر چند در مجموع ، حرکت تاریخ ، تکاملی است ولی - بر خلاف نظریه‌ ابزاری - سیر تکاملی تاریخ جبری و لایتخلف نیست ، یعنی چنین نیست که هر جامعه در هر مرحله تاریخی لزوما نسبت به مرحله قبل از خود کاملتر بوده‌ باشد . نظر به این که عامل اصلی این حرکت انسان است و انسان