اجرا و حاکمیت عملی همان مقررات و نظامات بوده است . قیامهای شعوبیه‌ و قیامهای علویین در دوره خلفا نمونه اینگونه نهضتها است ، و نه وجدان‌ انسان این اندازه فاقد اصالت است که همواره شاهین تراز وی وجدان و قضاوتش و عقربه تمایلات درونیش در جهت منافع و حوائج مادیش متمایل‌ باشد .

نتیجه

از بیان گذشته نتایج زیر گرفته می‌شود :

نبردهای پیشبرنده

الف - نبردهای تاریخ دارای شکلها و ماهیتهای مختلف ، و معلول علل‌ متفاوتی بوده است ، ولی نبردهای پیشبرنده که تاریخ و انسانیت را به جلو برده و تکامل بخشیده است نبرد میان انسان متعالی مسلکی وارسته از خودخواهی و منفعت پرستی و وابسته به عقیده و ایمان و ایدئولوژی با انسان‌ بی مسلک خود خواه منحط حیوان صفت و فاقد حیات عقلانی و آرمانی بوده‌ است . نبردهای پیشبرنده و تکامل بخش ماهیت طبقاتی نداشته و به صورت صفت‌ آرائی میان نو و کهنه به مفهومی که در