انسان بزرگ ، و انسان ، جهان کوچک است اولین بار وسیله الهیون مطرح‌ شده است . هر چند اختلاف نظرهایی در بعضی جهات میان الهیون و مادیون در طرز تعبیر و طرز نتیجه گیری از این اصل وجود دارد .
آیا هسته اصلی ، اصل تضاد است ؟ آیا کسانی که به اصطلاح دارای تفکر متافیزیکی هستند ، منکر اصل تضاد در طبیعتند .
این جا است که یک جنجال بزرگ از طرف طرفداران این منطقه به پاشده و مساله‌ای که به نام اصل امتناع جمع و رفع نقیضین در منطق و فلسفه معروف‌ است و هیچ ربطی به مساله تضاد به معنی جنگ و تزاحم عناصر طبیعت ، یا عناصر جامعه و تاریخ ندارد ، مستمسک قرار داده و مدعی شده‌اند که‌ طرفداران تفکر متافیزیکی همه اجزاء طبیعت را با یکدیگر در حال سازش‌ می‌بینند حتی آب و آتش را ، از این رو نیروهای استثمار شده را نیز دعوت‌ به صلح و سازش و تسلیم می‌کنند .
بار دیگر باید بگوئیم همه این سخنان ، جز تحریف و قلب حقیقت نیست .
از نظر طرفداران تفکر به اصطلاح متافیزیکی تضاد به معنی تزاحم عناصر طبیعت شرط لازم و دوام فیض از ناحیه باری تعالی است [١] .

[١] رجوع شود به مقاله اصل تضاد در فلسفه اسلامی ، مرتضی مطهری ، نشریه‌ دانشکده الهیات ومعارف اسلامی تهران .