قیام و انقلاب مهدی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٢
از مضمون آنها پیداست آثار جمعی است نه فردی ، یعنی مربوط به جامعه است نه فرد . آثار منفی عبارتند از : الف - ذلت و خواری ، ملتی که این درجه را از دست بدهد قطعا خوار و زبون میگردد . ب - شداید و گرفتاریها ، زبون و توسری خور بودن بر خلاف تصور آنانکه میپندارند پناهگاه آسایش است ، صدها گرفتاری در پی خود میآورد . ج - حقارت روحی . د - بصیرت و بینش را از دست دادن ، این نکته عجیب است که علی ( ع ) بصیرت دل و نورانیت قلب را موقوف به این امر میشمارد . در منطق اسلام به صراحت گفته شده که بصیرت زاده عمل است ، ولی هیچ جا به این صراحت ، عملی اجتماعی مانند جهاد را یک رکن از ارکان معنویت و سلوک الی الله نشمرده است تا آنجا که ترک آن موجب پیدایش حجابها بر دل گردد . ه - با ترک جهاد ، دولت حق از آنانکه به آنها سپرده شده گرفته میشود . دیگر آنها لایق نیستند که پرچمدار اسلام و منادیان حق به شمار روند . و - محرومیت از انصاف دیگران ، یعنی تا ملتی مجاهد است دیگران او را به حساب میآورند و اجبارا رعایت انصاف