برخویشتن و آزاد از جبر طبیعت و جبر محیط و جبر سرشت وجبر سرنوشت . بنابراین تلقی از انسان ، ارزشهای انسانی در انسان اصالت دارد ، یعنی‌ بالقوه به صورت یک سلسله تقاضاها در سرشت او نهاده شده است ، انسان‌ به موجب سرشت‌های انسانی خود خواهان ارزشهای متعالی انسانی است ، و به‌ تعبیر دیگر خواهان حق و حقیقت و عدالت و مکرمتهای اخلاقی است و به‌ موجب نیروی عقل خود می‌تواند طراح جامعه خود باشد و تسلیم سیر کور کورانه‌ محیط نباشد و به موجب اراده و نیروی انتخابگری خود طرحهای فکری خود را به مرحله اجرا در می‌آورد . وحی به عنوان هادی و حامی ارزشهای انسانی او او را یاری میدهد و راهنمائی مینماید . بدون شک انسان از محیط و شرائط خود متأثر می‌شود ، ولی این تأثر و تاثیر یک جانبه نیست ، انسان نیز روی محیط خود تاثیر می‌کند اما - نکته‌ اصلی این جا است - تأثیر انسان بر روی محیط صرفا به صورت یک عکس‌العمل‌ جبری و غیر قابل تخلف نیست ، انسان به حکم این که موجودی آگاه ، آزاد ، انتخابگر ، با اراده و مجهز به سرشتهای متعالی است ، احیانا عکس‌العملهائی انجام میدهد بر خلاف آنچه یک حیوان نا آگاه و محکوم محیط انجام می‌دهد .