نبرد درونی انسان که قدما آن را نبرد میان عقل و نفس می‌خواندند ، خواه‌ و ناخواه به نبرد میان گروههای انسانها کشیده می‌شود ، یعنی نبرد میان‌ انسان کمال یافته و آزادی معنوی به دست آورده از یک طرف ، و انسان‌ منحط در جا زده و حیوان صفت از طرف دیگر . قرآن آغاز نبرد میان انسان‌ به ایمان و آزادی معنوی رسیده با انسان منحط ماده پرست را در استان دو فرزند آدم ، هابیل و قابیل منعکس کرده است . این بینش ، اصل نبرد و تنازع را در اجتماع و نقش آن را در تحول و تکامل تاریخ می‌پذیرد ، ولی نه منحصرا به صورت نبرد طبقاتی میان گروه‌ وابسته به ابزار تولیدی و نظام اجتماعی کهن و گروه وابسته به ابزار تولیدی جدیدتر