پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٧ - شرح و تفسير شرايط فرمانده لشكر

تعبير به‌

«ألْصِقْ»

كه مفهومش امر به چسبيدن است، به داشتن روابط نزديك و تنگاتنگ اشاره دارد؛ يعنى با گروه‌هايى كه چنين ويژگى‌هايى دارند جهت انتخاب فرماندهان لشكر ارتباط بر قرار كن.

بى‌شك آنها كه داراى اين صفاتند قابل اعتمادتر و كارآيى بيشتر و قرين فتح و پيروزى‌اند.

نژاد، وراثت، حسن سابقه و اعمالى كه نشانه بزرگوارى و شجاعت و سخاوت و جوانمردى است همگى مى‌تواند دليلى بر شخصيت والاى صاحب آن باشد و در واقع امام در اينجا به نوعى روانكاوى و روان‌شناسى دست زده تا مالك بتواند بهترين را براى فرماندهى لشكر برگزيند.

از اين رو امام در ادامه اين سخن مى‌فرمايد: «زيرا آنها كانون كرامت و شاخه‌هاى نيكى و شايستگى هستند»؛

(فَإِنَّهُمْ جِمَاعٌ‌ [١] مِنَ الْكَرَمِ، وَشُعَبٌ مِنَ‌

الْعُرْفِ).

تعبير به‌

«عُرْف»

به همه انواع نيكى‌ها اشاره دارد. اين واژه از ماده عرفان و معرفت گرفته شده و به معناى معروف و شناخته شده مى‌آيد. از آنجا كه نيكى‌ها و خوبى‌ها براى روح و عقل انسان امورى شناخته شده هستند از آن تعبير به عرف يا معروف مى‌شود و به عكس زشتى‌ها و بدى‌ها كه با روح پاك انسان سنخيت ندارند امورى ناشناخته و منكر محسوب مى‌شوند. امام عليه السلام در اين عبارت مى‌فرمايد: كسانى كه واجد آن صفات هشت‌گانه باشند، كانونى از شخصيت و كرم و شعبه‌هايى از صفات برجسته انسانى هستند.

آن‌گاه امام بعد از ذكر اين اوصاف مهم و برجسته، براى فرماندهان لشكر چهار دستور درباره طرز رفتار با آنان صادر مى‌كند. نخست مى‌فرمايد: «سپس‌

[١]. «جِماع» همان‌گونه كه قبلًا گفتيم در اصل مصدر است و در اين‌گونه موارد به معناى وصفى به‌كار مى‌روديعنى جامع بودن و جمع كردن.