پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٧ - شرح و تفسير چگونه ممكن است امير مؤمنان باشم و در سختىها با آنها شريك نباشم؟
تعبير به «مَزْلَق» ممكن است اشاره به پل صراط باشد، زيرا از آيات و روايات استفاده مىشود كه صراط پلى است بر روى دوزخ و عبور از آن بسيار سخت و سنگين است و ناصالحان در همان جا مىلغزند و در دوزخ سقوط مىكنند.
قرآن مجيد مىگويد: « «وَإِنْ مِّنْكُمْ إِلّا وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَّقْضِيًّا* ثُمَّ نُنَجِّى الَّذينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمينَ فيها جِثِيًّا»؛ و همه شما (بىاستثنا) وارد جهنم مىشويد؛ اين امر، نزد پروردگارت حتمى و پايان يافته است؛ سپس كسانى كه تقوا پيشه كردهاند را (از آن) رهايى مىبخشيم؛ و ستمكاران را- در حالى به زانو درآمدهاند- در آن رها مىسازيم». [١]
از آنجا كه رياضت نفس دو گونه است گاه از غم بى آلتى و عدم دسترسى به مواهب دنياست و گاه بر اثر ايمان و اراده و تصميم به تهذيب نفس در عين قدرت بر تمام اين مواهب است، لذا در ادامه سخن براى اينكه كسى تصوّر نكند رياضت نفس امام عليه السلام از قسم اوّل است مىفرمايد: « (فكر نكنيد من قادر به تحصيل لذتهاى دنيا نيستم. به خدا سوگند) اگر مىخواستم مىتوانستم از عسل مصفا و مغز گندم و بافتههاى ابريشم براى خود (بهترين) غذا و لباس را تهيّه كنم اما هيهات كه هواى نفس بر من چيره شود و حرص و طمع مرا وادار به انتخاب طعامهاى لذيذ نمايد در حالى كه شايد در سرزمين حجاز يا يمامه (از مناطق شرقى عربستان) كسى باشد كه حتى اميد براى بهدست آوردن يك قرص نان نداشته و هرگز شكمى سير به خود نديده باشد»؛
(وَلَوْ شِئْتُ لَاهْتَدَيْتُ الطَّرِيقَ إِلَى مُصَفَّى هَذَا الْعَسَلِ وَلُبَابِ هَذَا الْقَمْحِ [٢]، وَنَسَائِجِ [٣] هَذَا الْقَزِّ [٤]. وَلَكِنْ هَيْهَاتَ أَنْ
يَغْلِبَنِي هَوَايَ، وَيَقُودَنِي جَشَعِي [٥] إِلَى تَخَيُّرِ الْأَطْعِمَةِ- وَلَعَلَّ بِالْحِجَازِ أَوِ الْيَمَامَةِ مَنْ
[١]. مريم، آيه ٧١ و ٧٢.
[٢]. «القَمْح» به معناى گندم است.
[٣]. «نَسائج» جمع نسيج به معناى بافته شده است.
[٤]. «القَزّ» به معناى ابريشم است.
[٥]. «جَشَع» به معناى حرص و طمع است و گاه به حرص شديد گفته مىشود.